In de wetenschap is er een stroming die aanvoert dat er in de natuur structuren zijn die te ingewikkeld zijn, om door evolutie: mutatie en natuurlijke selectie tot stand te kunnen zijn gekomen. Deze stroming wordt de Intelligent Design beweging genoemd. Een voorbeeld dat hierbij door Michael Behe is aangevoerd, is de muizenval. Zo’n structuur bevat meerdere vitale onderdelen. Als er een vitaal onderdeel ontbreekt, dan werkt de val niet. De val kan dus niet langzaamaan uit een simpele val middels kleine stapjes opgebouwd worden terwijl hij blijft werken, evolueren. Zo’n val is irreducible complex of in het Nederlands onherleidbaar complex. De muizenval is een eenvoudig en effectief voorbeeld omdat veel mensen er ervaring mee hebben en het principe begrijpen van een structuur waarvan de werkzaamheid afhangt van meerdere samenhangende delen met een eigen functie waarbij bij het ontbreken van één functie het geheel niet kan functioneren. Over de muizenval heb ik enkele artikeltjes geschreven om te laten zien dat het voorbeeld ondanks aanvallen van neodarwinistische kant nog prima werkt. Hierbij hebben we de visie van McDonald en van Dr. Miller onder de loep genomen. De muizenval is van zichzelf niet zo’n interessant object, dat er nu nog weer een artikel aan gewijd moet worden. Het is de functie die het heeft als kristallisatiepunt van het debat tussen neodarwinisten en ID-ers. Ook in het Nederlands taalgebied zijn er darwinisten die hun neus in de muizenval gestoken hebben.

Dr. Stefaan Blancke is filosoof. Hij is werkzaam aan de universiteit van Gent en heeft een promotie-onderzoek gedaan naar de schepping-evolutie controverse in ons landje. Blancke is evolutionist. Creationisme en ook Intelligent Design noemt hij in zijn publicaties pseudowetenschap. Dit is onder andere te lezen in een aantal Nederlandstalige artikelen op de website van de Universiteit Gent waarin Blancke het gedachtengoed van ID bestrijdt. Hierbij gaat Blancke in op de onherleidbare complexiteit van de muizenval. In zijn ogen is het voorbeeld van de muizenval niet correct. De complexiteit is volgens hem niet te vergelijken met die in de natuur. Hij voert hiervoor een aantal argumenten aan. We bespreken hier een deelargument omdat het zo’n mooi facet van de werkelijkheid beschrijft.

Dr. Stefaan Blancke schrijft dat de complexiteit van een muizenval niet vergelijkbaar is met die van een structuur in de natuur omdat een muizenval wordt gemaakt volgens een blauwdruk en levende structuren volgens een recept. Dit is interessant omdat vaak wordt gesteld dat het DNA in de celkern van u en ik een blauwdruk van ons bevat. Nee, zegt dr. Blancke. Geen blauwdruk maar een recept. Ik denk dat hij daarin gelijk heeft. In contrast daarmee worden muizenvallen volgens een blauwdruk gemaakt aldus Blancke. En dus niet volgens recept (anders zou de argumentatie van Blancke ongeldig zijn). Wat Blancke dan waarschijnlijk bedoelt is, dat een structuur die gebaseerd is op een blauwdruk wezenlijk anders is dan een structuur die is gebaseerd op een recept. Laten we hier eens samen over nadenken.

Volgens Blancke wordt een muizenval gemaakt aan de hand van een blauwdruk. Voor ons geestesoog doemt dat het beeld op van de handwerkman aan zijn werkbank. Op zijn werkbank ligt hout, ijzerdraad en een ijzeren plaat. Aan de muur hangen de gereedschappen die hij nodig heeft voor het maken van de muizenval: een schuifmaat, boren in verschillende maten, een zaag, tekengerei, verschillende tangen. Centraal voor hem aan de muur hangt de blauwdruk: een afbeelding van een muizenval, sterk vergroot en voorzien van alle nodige details. Maten zijn tot in tienden van millimeters weergegeven. Het is de gouden standaard die hij exact moet reproduceren. Vol aandacht staart hij naar de blauwdruk, minutieus de afmetingen in zich opnemend omdat de muizenval in zijn handen exact precies moet zijn aan die van het origineel, afgezien van maat, materiaal en de derde dimensie. Zou het zo gaan?

Muizenvallen zijn een standaardproduct. Ze worden in grote aantallen fabrieksmatig geproduceerd. Nu moet ik bekennen dat ik nog nooit in een muizenvalfabriek heb gewerkt. Ik ben echter wel in andere fabrieken werkzaam geweest en ben zo vrij om te denken dat een muizenvallenfabriek in een westers land qua uitvoering daarvan niet fundamenteel verschilt. Hoe ging dat toe? Toen ik me voor het eerst meldde als productiemedewerker, werd ik door een voorman opgevangen en werd me de plaats gewezen waar ik aan de slag moest. M’n werkzaamheden omvatten niet de samenstelling van het hele product maar slechts de gedeeltelijke samenstelling van een halffabricaat tot een object dat iets verder richting afronding was. Lopendebandwerk. Hoe wist ik wat ik moest doen? Kreeg ik een blauwdruk te bestuderen? Hing op elke afdeling voor iedereen waarneembaar een blauwdruk, zodat iedereen z’n werk eraan af kon meten? Nee. Ik ontving werkinstructies. Mondeling of schriftelijk. Volgens die instructies had ik te werken. Instructie m.b.t. werktijden, te gebruiken materialen, waar ik de materialen vandaan moest halen, wat ik in welke volgorde hoe moest inknippen, dichtschroeven, afbreken, openwippen en doorduwen. Zo gaat het in z’n algemeenheid: Werknemers gebruiken voor hun productiewerk een verzameling instructies en voorschriften die aangeven hoe een bepaald product of middel klaargemaakt moet worden. En laat dat volgens Wikipedia nu precies de definitie van een recept zijn! Ik weet niet of in de brandkasten van de directeuren blauwdrukken liggen. Ik weet wel dat producten worden gemaakt aan de hand van recepten. Deze recepten zijn voor een goed eindproduct van groter belang dan de blauwdruk. De blauwdruk kan een volmaakt werkzaam product weergeven, dat echter niet te produceren is omdat het niet mogelijk is om de juiste onderdelen op de juiste plek te krijgen. Als er al een blauwdruk is, dan moet die door voorschriften en protocollen vertaald worden tot een product. Dat is niet eenvoudig. Het is een creatief proces waarbij informatie en inzicht worden gebruikt. Die voorschriften en instructies, eens gemaakt, blijven niet tot in eeuwigheid hetzelfde. Tijden veranderen. Voorschriften veranderen, bedoeld of onbedoeld. De verkoper kan aangeven dat klanten muizenvallen nodig hebben met een grotere slagkracht of in een andere kleur of met een sensor die een signaal doorgeeft naar de smartphone. Wordt er dan een blauwdruk veranderd? Ik weet het niet. Wat ik wel denk te weten is, dat voorschriften worden aangepast, zodat aan de klantvraag kan worden voldaan.

Ook kunnen langzaamaan onbedoeld de instructies veranderen. Vooral als instructies mondeling overgeleverd worden of als de medewerkers de instructies niet (kunnen) lezen. Dan komen er andere producten tevoorschijn dan gedacht. Als er klachten komen, worden de mensen weer gemaand zich aan de instructies te houden. Komen er geen klachten, of zijn er juist positieve geluiden uit het veld, dan kunnen de officieuze veranderingen in werkvoorschriften (recepten) officieel worden vastgelegd en is het product officieel verbeterd. Conclusie: productie van muizenvallen vindt plaats middels recepten. Die recepten veranderen met de tijd en mutatie en selectie kunnen daarbij een rol spelen.

Dus als dr. Blancke schrijft dat een structuur in de biologie niet vergelijkbaar is met een muizenval omdat de eerste uitgaat van een recept en de tweede van een blauwdruk, dan zeg ik dat ook de productie van een muizenval is gebaseerd op een recept. Hoe zit het dan met het blauwdruk. Hebben levende wezens wellicht een blauwdruk bij zich? In het DNA wellicht? Dat wordt vaak zo gezegd. Elke levende cel heeft een blauwdruk bij zich (bijna dan, rode bloedcellen niet, behalve van o.a. vogels, daarvan de rode bloedcellen weer wel). Ik denk dat dr. Blancke gelijk heeft als hij stelt dat levende structuren niet zijn vastgelegd in een blauwdruk maar in een recept. Het DNA is meer te zien als een receptenboek. Een blauwdruk zou niet voldoende zijn, zoals we bij de muizenvalfabriek zagen. Je hebt een receptenboek nodig. Maar als het DNA een receptenboek is, kent de natuur dan geen blauwdruk? Ik weet het niet. Zoals ik als productiemedewerker nooit een blauwdruk in de fabriek heb gezien, zie ik de blauwdruk ook niet in de natuur. In de fabriek waren voorschriften en instructies, recepten dus. Die konden wellicht een blauwdruk doen vermoeden (al moet ik zeggen dat ik daar mijn hoofd nooit over gebroken heb). Mogen we in analogie misschien vermoeden dat er ook voor de natuur buiten onze waarneming een blauwdruk is? Ergens bij een Ander in beheer?

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by

In de wetenschap is er een stroming die aanvoert dat er in de natuur structuren zijn die te ingewikkeld zijn, om door evolutie: mutatie en natuurlijke selectie tot stand te kunnen zijn gekomen. Deze stroming wordt de Intelligent Design beweging genoemd. Een voorbeeld dat hierbij door Michael Behe is aangevoerd,

...
Read more