Dr. Peter de Jong uit Montfoort is wetenschapper en lector in de duurzame voedselverwerking. Hoe is het voor hem als christen te werken in de wetenschappelijke wereld? Hoe ziet hij de verhouding tussen geloof en wetenschap? Een interview.
dr. Peter de Jong
Wat doet u voor werk?
Ik promoveerde aan de TU Delft in de chemische technologie en werk nu als programmadirecteur bij het Institute for Sustainable Process Technology. Daarnaast ben ik lector bij hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden en hoofdwetenschapper voedselverwerking bij NIZO food research in Ede.
Waar doet u onderzoek naar?
Mijn werk en onderzoek draait om technologie voor gezondere en duurzamere voeding. Mijn team werkt nu bijvoorbeeld aan een techniek waarbij voedsel in minder dan een seconde verhit wordt. Zo worden de nutriënten behouden maar de bacteriën gedood! Daarnaast werk ik aan de verduurzaming van de voedselketen.
Foto gemaakt door dr. Peter de Jong
Hoe was uw studietijd? Kwamen er veel vragen op u af?
In mijn studietijd was ik loyaal aan het christelijk geloof van mijn ouders en mijn kerkelijke gemeente. Echt twijfelen aan de waarheid van het christelijk geloof deed ik niet of nauwelijks. Het leven van mijn oma, een Godvrezende vrouw, was mij tot voorbeeld. Ik dacht: zo’n leven heeft veel meer inhoud dan dat van mij en mijn (ongelovige) medestudenten. Ongeveer een jaar nadat ik gepromoveerd was, kwam de Heere met kracht in mijn leven. Vanaf die tijd is alles anders geworden. Hij is nu de Eerste in mijn leven.
Wat zijn stukjes uit uw werk die u dichter bij God brengen?
Dat ervaar ik het meest in gesprekken met collega-wetenschappers. In het verleden zaten er bio-informatici in mijn team. Dat zijn mensen die het leven van bijvoorbeeld bacteriën in een wiskundig model proberen te vatten. Ook al waren het geen belijdende christenen, de verwondering over hoe alles in elkaar zat, deelden we.
Soms geef ik lezingen voor collega’s of studenten over geloof en wetenschap. Dat is ook verrijkend. Enerzijds leer je de enkele medechristenen kennen die er toch blijken te zijn en tegelijkertijd ook dat de grond voor atheïsme bij anderen uiterst dun is. Nog mooier is wanneer je merkt dat God zo’n lezing wil gebruiken om bijvoorbeeld een student tot geloof te brengen.
Wat is een Bijbeltekst die u bemoedigt of motiveert in uw werk?
Dat wisselt van dag tot dag. Als ik er een paar mag noemen. “Eén ding weet ik, dat ik blind was en nu zie” (Joh. 9:25b). Het vaste vertrouwen dat God in mijn leven is gekomen en met mij meegaat, iedere dag weer. “En wanneer zij u heenbrengen zullen in de synagogen en tot de overheden en de machten, zo zijt niet bezorgd hoe of wat gij tot verantwoording zeggen of wat gij spreken zult, want de Heilige Geest zal u in dezelve ure leren hetgeen gij spreken moet” (Luk. 12-11-12). Ik hoef niet bang te zijn om met een mond vol tanden te staan bij een kritische vraag die de Bijbelse waarheid raakt. “Werp uw brood uit op het water, want gij zult het vinden na vele dagen” (Pre. 11:1). Ook de kleine dingen: een vriendelijk woord, meeleven met zieken, een mailtje met Kerst, wil God gebruiken om anderen op te wekken om God te zoeken.
Wat vindt u van de uitspraak: “Geloof en wetenschap gaan niet samen”?
Het idee dat geloof en wetenschap niet samen gaan is onjuist en onlogisch! Het is een list van de duivel om daar een scheiding tussen te maken. De stelling suggereert dat weten en geloven niet samengaan, dat wanneer je gelooft je niet meer openstaat voor kennis. Kennis is juist een element van geloof. Ik geloof in God. Als wetenschappers zijn wij op zoek naar alle wetmatigheden die zich in de natuur voordoen. Vervolgens proberen we die te beschrijven in hypotheses en modellen. Daarmee kunnen we deze kennis tot nut maken van de mensheid.
Het is goed om te beseffen dat experimentele wetenschap (wetenschap die met experimenten getoetst kan worden) het bestaan van God bevestigt. Door het doen van experimenten ontdekken we de wetmatigheden die God in de schepping heeft gelegd. Ook de onvoorstelbare complexiteit. Steeds ontdekken we nieuwe dingen.
Naast experimentele wetenschap kennen we ook theoretische wetenschap, bijvoorbeeld over het ontstaan van de wereld, of hoe het zal aflopen met ons zonnestelsel. Deze theorieën zijn slechts beperkt gebaseerd op experimenten en vooral op menselijke ideeën over hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Theorieën kunnen niet worden bewezen maar slechts aannemelijk worden gemaakt. Neem de evolutietheorie. Voor mensen die niet in God (willen) geloven, heeft het een sterke aantrekkingskracht. Zelf denk ik dat Darwin in de 19e eeuw meer redenen had om in de evolutietheorie te geloven dan wij nu.
Waarom denkt u dat?
Destijds wisten ze nog niet van het bestaan van DNA af of van de rol van informatie bij de vorming van een levend organisme. De laatste decennia wordt duidelijk dat het ontstaan van leven en diersoorten vele malen complexer is dan Darwin ooit kon vermoeden. Miljarden jaren blijken nu simpelweg te kort om leven, mensen en diersoorten te laten ontstaan puur en alleen door evolutie.
Vindt u creationisme wel of geen echte wetenschap?
Er wordt inderdaad vaak gezegd dat creationisme gebaseerd is op geloof en daarom niet wetenschappelijk is. Maar elke vorm van wetenschap is begonnen met een bepaalde aanname, een idee. Voor mij is de schepping in zes dagen aannemelijker omdat God het zegt, maar ook omdat het evolutiemodel onhoudbaar is geworden. Ik geloof dat er ook seculiere wetenschappers zijn die dit min of meer moeten erkennen, maar, zo zeggen ze, er is op dit moment geen betere theorie.
Hoe objectief is wetenschap dan nog?
Ik vind dat de wetenschap vandaag de dag minder objectief is dan ooit. In de 17e en 18e eeuw werd wetenschap bedreven door “gewone” mensen die niet betaald werden voor hun wetenschappelijke resultaten en (dus) onafhankelijk werkten. Vandaag de dag is er altijd geld nodig om onderzoek te doen, en dat geld komt alleen beschikbaar voor voorstellen die passen binnen de heersende overtuigingen. Politiek en bedrijven hebben indirect grote invloed op welke onderzoeken wel of niet gefinancierd worden. Als ik bijvoorbeeld wil onderzoeken of de mens géén invloed heeft op het klimaat, krijg ik daar geen subsidie voor, daar is simpelweg geen commissie voor te vinden die dat voorstel goedkeurt. En stel dat ik een voorstel indien waarbij creationisme het vertrekpunt is, dan wordt dat nergens geaccepteerd. Onderzoeksvoorstellen moeten passen binnen het dominante wetenschappelijke of politieke denkraam, anders maken ze geen kans.
Hoe zou u het begrip “waarheid” omschrijven? Hoe weten we wat waar is?
Als wetenschappers moeten we op zoek naar de waarheid. De waarheid is de werkelijkheid waarin wij leven. Dit omvat het materiële en het geestelijke. In onze tijd hoor je vaak de vraag van Pilatus: ‘Wat is waarheid?’ In de zin van: ach, wie zal zeggen wat waarheid is, laten we niet pretenderen daar iets van te kunnen weten, laten we ons tevreden stellen met onze min of meer aannemelijke theorieën. Maar we kunnen waarnemen dat God bestaat. Het behoort tot de diepe gedachte van ieder mens (Rom. 1:19). Als er iets waar is, dan is het dus God Zelf. Dan is het gevolg dat Gods Woord de waarheid is. Daar leren we dat God betrouwbaar is. En dat is de basis van wetenschap. Natuurwetten zijn morgen niet anders dan gisteren, hoewel God wel boven deze natuurwetten staat.
Wat zou u zeggen tegen mensen die een wetenschappelijke carrière overwegen?
Wanneer je wetenschapper wil worden, doe je net als David in Psalm 19: je verwonderen in Gods werk. Volgens Psalm 111:2 is het onderzoeken van Gods schepping een mooi en vreugdevol werk: “De werken des HEEREN zijn groot; zij worden gezocht van allen die er lust in hebben”. Wetenschapper zijn is dienstbaar zijn in Gods Koninkrijk. Laat je niet afschrikken, alsof wetenschap bedrijven bijna automatisch betekent dat je je geloof wegdrukt. Integendeel, in nagenoeg iedere wetenschappelijke discipline zijn top wetenschappers te vinden die christen zijn.
Bekijk twee lezingen van dr. Peter de Jong:
Dit interview met dr. Peter de Jong is afkomstig uit Bijbelvast nr. 16, september 2025.
Bijbelvast is een periodieke uitgave van Stichting Logos Instituut. Word abonnee en ontvang drie keer per jaar gratis Bijbelvast op de mat!
