Met een knipoog naar Antoine Bodar1 maak ik graag een paar opmerkingen over een merkwaardige paradox in de Wetenschap. Na enkele globale cijfers over de mondiale research inspanning, zal ik focussen op twee aspecten: een aantal frappante kengetallen die wij zien in de wereld om ons heen en het gewone menselijke gedrag van wetenschappers. En dan constateer ik een tegenstrijdigheid: wetenschap is een integraal onderdeel van de omgeving die zij zelf onderzoekt en blijkt daarmee volledig in harmonie te zijn, maar een aantal wetenschappers en, in hun kielzog, een groeiend aantal niet-wetenschappers ontkent dat of wil dat niet toegeven.

Wetenschap

Volgens een ruwe schatting van National Geographic2 is de wereldbevolking van 1900-2011 bijna verviervoudigd van 1,8 naar 7 miljard. Met name betere hygiëne, medicatie en voeding – dankzij de wetenschap – hebben geleid tot lagere kindersterfte en langere levensduur. Het aantal patenten, een indicator van wetenschappelijk werk, groeide met een factor 13,6 en de economie (BBP) met een factor 27,5. Wetenschappers doen dus gewoon belangrijk werk voor maatschappij en economie. Georganiseerd onderzoek groeide volgens Unesco3 mondiaal in ongeveer 300 jaar tijd van vrijwel niets naar circa 7,5 miljoen researchers met een budget van zo’n $ 1500 miljard. Ofwel één op de 1000 wereldbewoners doet nu onderzoek, ieder met een jaarbudget van $ 200.000. In vrijwel alle disciplines is het systematisch verkennen exponentieel toegenomen. Toch zijn veel basis principes ten diepste nog steeds onbegrepen. Zo luidt één van de verzuchtingen – naast legio andere negatieve conclusies van 14 eminente Duitse wetenschappers in het boek van Junker4: hoe komt het toch dat na meer dan 50 jaar fundamenteel multidisciplinair onderzoek nog niemand weet hoe iets uit niets kan ontstaan en hoe uit dat levenloze iets een levend iets ontstaat.

Ook is er door voortschrijdend inzicht steeds verandering van standpunten. Zo begonnen natuurkundigen rond 1950 op basis van radiometrische datering te vermoeden dat de aarde 4,6 miljard jaar oud is. En dat er 4 miljard jaar later een grote explosie was (even vóór het cambrium) en dat 300 miljoen jaar later o.a. steenkool ontstond. Nu schat Hubble dat het heelal ongeveer 14 miljard jaar geleden is ontstaan en de grote klap mogelijk toen plaats vond. Vergeleken met dat laatste cijfer krijgt de huidige jaartelling enig perspectief : die 6000 jaar is daar minder dan één-tweemiljoenste deel van. Tot voor kort was de opinie van klimatologen, politici en media dat de aarde opwarmt. Recente studies zeggen echter dat het universum vanwege expansie juist zal afkoelen en het leven op aarde te koud zal zijn om te overleven. Dat zou over ongeveer 5 miljard jaar gebeuren, tegelijk met het ‘opbranden’ van de zon. BBC Earth zegt nu echter dat de aarde niet zal ‘chillen’ maar over 6 miljard jaar zal verdampen. Zie Internet en Wikipedia. Weet men nu absoluut meer dan vroeger, weet men relatief steeds minder of wordt er onder druk van publiciteit gewoon gespeculeerd?

Wettenschap

Wetenschappers beweren zelf objectief, eerlijk en waardenvrij te zijn en de meesten zijn dat ook. Als niet-wetenschapper observeer ik ze met veel bewondering en een beetje scepsis van uit mijn eigen vakgebieden : de werktuigbouwkunde, de ontwerpkunde en de bedrijfskunde. Die kundes passen namelijk de resultaten van hun bevindingen toe. Bovendien heb ik jaren met veel plezier en een beetje irritatie in R&D management en advisering gewerkt. Hun terrein is zeer complex en leidt – al of niet gefilterd door de wetenschapsjournalistiek – vaak tot controverse. De onderliggende wetten, structuren, samenhangen en wiskundige verbanden in onze natuurlijke omgeving worden echter wel steeds beter begrepen en bewezen. Wetenschap is ‘wettenschap’ geworden. Er blijkt geen enkel conflict te zijn tussen wetenschap en de wetmatigheden in de schepping. Tegelijkertijd roepen veel knappe mensen dat alles toevallig en vanzelf is ontstaan over extreem lange tijden. Zij zien niet (of willen niet zien) dat tastbare, bewijsbare orde uit onderliggende wetten ontstaat. Bovendien is de kennis van vandaag beter en sneller beschikbaar, maar wel ingewikkelder dan die van gister. Het is lastig genoeg dat historisch ‘vaststaande’ feiten worden herroepen. Het wordt verwarrend als men uit verschillende vakgebieden elkaar tegenspreekt. Maar het wordt ronduit ongeloofwaardig als de basis van de thermodynamica tegengesproken wordt of de kansberekening wordt genegeerd. ‘Gewone’ mensen zien nu eenmaal op tegen geleerden, geloven wat ze beweren en kunnen dat niet weerleggen. Dat plaatst beiden onder grote druk. De onderzoeker: wat van mijn budget, mijn baan, mijn reputatie. De amateur: wat en wie kan ik nog geloven.

Wetenschapper

Gedurende 35 jaar heb ik minstens acht R&D organisaties op 3 continenten van nabij geobserveerd.5 Was techno-econoom bij National Institute for Metallurgy, Sasol Technology, Council for Scientific & Industrial Research en TNO. Deed R&D audit opdrachten voor o.a. Alcan (South Africa), NCUT (Canada) en Coberco en werkte bij DAF Trucks in Strategische planning. Was daarna 10 jaar universitair docent Bedrijfseconomie van de Productontwikkeling, Engelstalig Masterprogramma van de Faculteit Industrieel Ontwerpen, TU Delft. Elk met 40 tot 4000 medewerkers, totaal ongeveer 8000 wetenschappers, actief in meerdere disciplines. Aangevuld in de 10 jaren na mijn pensioenering met kennis uit talloze relevante boeken en artikelen van o.a. wetenschappers als natuurkundige prof. Jan van Bemmel6 en wiskundige prof. Kees Vuik, TU Delft7 en ontelbare You Tube interviews met o.a. wiskundige prof. John Lennox, bioloog prof. Richard Dawkins en filosoof prof. Thomas Nagel van New York. Op basis van deze relatief beperkte ervaring kom ik tot de volgende impressies:
a) de gemiddelde wetenschapper doet fantastisch werk, maar sommigen plegen onder grote publicatie druk plagiaat en data worden soms verzonnen of vervalst;
b) hij (zij) maakt geweldige doorbraken, maar mijden soms kritiek als toepassing niet technisch en/of economisch haalbaar is;
c) is objectief en ethisch, maar is in de hevige strijd om budget of subsidie niet altijd eerlijk;
d) herziet als hoog opgeleide niet snel eerdere stellingen vanwege gezichtsverlies;
e) verbergt onlogische redeneringen soms achter ingewikkeld jargon;
f) is dapper in radicale experimenten, maar een toenemend aantal is bang carriere en reputatie te verliezen vanwege de heersende opinie onder vakgenoten, of die nu juist of verkeerd is;
g) velen komen niet eerlijk uit voor hun diepste overtuigingen vanwege heersende maatschappelijke correctheid hoewel zij als deskundigen beter weten.

Wettenschapper

Kortom, wetenschappers zijn belangrijk, slim en gedreven maar verder net gewone mensen. En zoals bij ieder ander is hun (en onze) grootste zwakheid dat laatste: politieke correctheid. Dat hoeft niet want de wetenschap toont steeds weer niet in conflict te zijn met de schepping. Bewijst die harmonie het bestaan van een intelligente ontwerper of een almachtige ‘wettenschepper’? Niet op zichzelf, maar die conclusie lijkt asymptotisch onvermijdbaar. In 1996 zegt Thomas Nagel, de enminente wetenschaps filosoof nog dat hij niet wil dat er een hogere macht is.8 Twaalf jaar later geeft hij toe dat ‘there is a possibility of intelligent design’9 en in 2012 zegt hij dat ‘the mind has been added to the physical world in the course of evolution by divine intervention’.10 En voegt hij er aan toe: Darwin bedoelde het goed, maar had het mis hoor. De verbluffende ommekeer van één van de grootste denkers van deze eeuw als resultaat van zijn eigen haarscherpe analyses. Top Oxford wiskundige Lennox11 zegt van Nagel: hij verdedigt in essentie het intelligente ontwerp van alles wat bestaat door een subliem ontwerper, die alle natuurwetten heeft bedacht. Een geniale briljante superwetenschapper, de ultieme ‘wettenschapper’, de unieke ‘wettenschepper’.

Harmonisch ontwerp

Als je de natuur scherp observeert zie je snel dat daar een zekere orde, regelmaat, structuur is. De plaatsing van zonnebloempitten, de tegengestelde spiralen in een dennenappel, het ontwerp van slakkenhuizen, ananas, de hoek waaronder bladeren aan een stam groeien en nog ettelijke vergelijkbare voorbeelden. Die plaatsing voldoet aan een strenge wiskundige serie, namelijk de gulden ratio of het getal van Fibonacci.12 Ook de onderlinge ratio van omwenteling snelheden van een tiental bekende planeten en de afmetingen van de dubbele DNA helix in onze cellen, sneeuwvlokken, fractals, de vorm van cyclonen, enz.13 vertonen dat zogenaamde getal Phi (1,618…). De natuurlijke wereld van micro tot macro kenmerkt zich dus door regelmaat in haar ontwerp. Waar komt die getallen reeks vandaan en is haar ratio alleen asymptotisch te benaderen? Toeval of ontstaan door miljarden jaren spontane mutatie? Het lijkt verbazend veel op een persoonlijke pincode waarvan alleen de eigenaar de oneindig veel decimalen kent. Zijn ook andere natuurconstanten (zoals bijv. Pi, de verhouding tussen omtrek en diameter van een cirkel 3,1419…) waar we het in dit bestek niet over kunnen hebben, ‘vanzelf’ ontstaan? Zijn ze gewoon bedacht door een wiskundige of zijn het de vingerafdrukken van een intelligente ontwerper? Zijn persoonlijke handtekening, zoals die van Van Gogh op diens werk. Pienter, uiterst knap en harmonisch ontwerp in de natuur is evident en een fascinerend onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

Complex ontwerp

Om uit een spelletje Word Feud van 104 letters (vier aangepaste alfabetten met acht A’s, twee B’s, een X enz.) bij de eerste ronde een E, D, H, I, K, N en R te krijgen moet je ongeveer 826 miljoen keer proberen. Als je dan ook nog precies de volgorde HENDRIK had gewenst moet dat nog eens met 7! (7 faculteit ofwel 5040) worden vermenigvuldigd. Dat is meer dan 4000 miljard keer. Er is weinig kennis van kansberekening nodig om te begrijpen dat een grote Lego doos met 30.000 vrachtwagen onderdelen na een miljard keer omkeren niet vanzelf een DAF truck oplevert. De 6 miljoen vliegtuigonderdelen van een Boeing, vormen zelfs na 1000 miljard (1 triljoen) maal de doos omkeren geen 747. Dat duurt bovendien te lang. Zelfs bij snel terug doen in de doos binnen 1 seconde. Want er gaan maar 31,5 miljoen seconden in een jaar. Dus zouden ze in Eindhoven 32 jaren en Seattle 32.000 jaren bezig zijn voor het maken van één product. In werkelijkheid worden daar, op basis van een zeer intelligent product-ontwerp, uiterst slim productie-ontwerp en hoogst geordende bedrijfsvoering, iedere maand 5000 trucks en 50 jets gemaakt door duizenden bekwame vaklui. Gigantisch complexe operaties.

Hoeveel te meer de triljoenen cellen in één embryo (in gedachten maal miljarden mensen). Meer dan alle bakstenen van alle huizen en gebouwen in de hele wereld. Ja beide getallen zijn te schatten. Hoe weten al die cellen dat en hoe ze moeten splitsen en wanneer ze moeten stoppen met delen. Welke organen moeten onderweg gevormd worden en wanneer precies. Het hartpompje al na twee weken en daarna de bloedvaten (een foetus bezit er ongeveer 100.000 km van) of toch maar omgekeerd. Waar komt hun instructie handboek vandaan met de 64 DNA codes? Wie heeft eigenlijk die codes bedacht. Simpel. Lang genoeg wachten – zo’n honderd miljard jaar – en het ontwerp, de fabricage handleiding en de feitelijke productie ontstaan vanzelf. Maar de aarde is slechts 14 miljard jaar oud. Zou er dan toch een oneindig intelligente ‘wettenschepper’ , een ontwerper, een maker achter zitten ? Niet te bewijzen maar – asymptotisch onontkoombaar. Thomas Nagel14 vervolgt en zegt: …een andere redelijke verklaring van het ontstaan van alle materie en alle bewustzijn (geest) is er niet.

Briljant ontwerp

Interessant eindexamen vraagstukje : hoeveel korrels zout of suiker gaan er ongeveer in een kilo of een liter pak. Schat zelf je variabelen zoals korrelgrootte, soortelijk gewicht, stapeldichtheid enz. Dat zijn er dus heel veel maar het is wel globaal te berekenen. Zei die oude Joodse profeet niet ergens15 dat de volken zijn als een druppel aan een emmer? Nou dat klopt. Dat doorgerekend met de circa 7,5 miljard wereldburgers (en eventueel hun voorouders), hun gemiddelde staruimte (bijv. 5 personen per m2 zoals in een lift) en vergeleken met de oppervlakte van de aarde (510,1 miljoen km2), geeft precies16 de verhouding van een gemiddeld druppeltje van 1 mm3 hangend aan een gewone 20 liter emmer, namelijk 1 op 340.000. Duizenden jaren geleden had hij nooit kunnen weten dat zijn metafoor ook een numeriek verband had met de realiteit. Kreeg hij deze ingeving soms van een glimlachende ‘intelligent designer’? Wetenschappers rekenen routinematig met kleine afmetingen en grote aantallen zoals zandkorrels, regendruppels, fijn stof, slijtage deeltjes, stuifmeel, cellen, moleculen, atomen, quarks, enz. enz. en velen zijn diep onder de indruk. Toch zeggen sommigen dat al die deeltjes vanzelf zijn ontstaan en bovendien zichzelf organiseren. Dat is strijdig met alle wetten van waarschijnlijkheidsrekening, thermodynamica en logica. Ja, het negeert volledig de eerder genoemde vingerafdruk, dat onmiskenbare watermerk, die unieke paraaf Phi van de bedenker, constructeur, maker en instandhouder, wie dat ook al is.

Spontane mutatie

Dit hele betoog kan zonder grote getallen en moeilijke woorden samengevat worden in twee plaatjes. Het ene van een vierkant bestaande uit 8×8 gelijke vakjes. Het andere van een rechthoek met 5×13 vakjes van dezelfde afmetingen, dat met wat knip en schuifwerk uit het eerste is gevormd. Wetenschappers weten dat een oppervlak van 64 niet vanzelf in 65 kan veranderen en kunnen die discrepantie direct aantonen. Sommigen willen dat niet beamen en noemen het spontane mutatie. De leek ziet wat hij ziet, begrijpt niet dat het gezichtsbedrog is en aanvaardt de ‘verklaring’ van de deskundige: spontane mutatie bestaat. En zo houden we elkaar voor de gek.

Conclusie

De overweldigende feiten uit de wetenschap en onze natuurlijke micro en macro omgeving tonen dat er een uiterst knap en extreem ingewikkeld ontwerp ten grondslag ligt aan onze aarde en blijkbaar het hele universum. Dat ontwerp voldoet aan verbazende wetmatigheden en is ‘ondertekend’ met een unieke numerieke handtekening. Het is daarom een groot raadsel waarom sommige wetenschappers, veel media en nog veel meer leken dat ontkennen. De enige verklaring lijkt te zijn het niet willen toegeven dat de wereld niet toevallig is ontstaan maar bewust geschapen is. Zoals de juf op de zondagschool zegt: de aarde is geschept door een schepper zonder schepje. Zelfs Richard Dawkins geeft toe dat achter ons universum niet een ondefinieerbaar iets, maar een oneindig intelligent iemand zit,17 maar dan ‘van een andere planeet’. Die cirkelredenering kan eindeloos herhaald worden. Een ultiem intelligente schepper laat zich niet bewijzen, want dan zou hij niet superieur zijn. Maar hij gunt ons wel zijn grootheid te onderzoeken door middel van de wetenschap en onze eigen zintuigen. Het asymptotische resultaat daarvan is glashelder. Antoine Bodar heeft het goed begrepen.18

Voetnoten

  1. Bodard Antoine, Leven alsof God bestaat, 2018.
  2. Ongedateerde aantekening op basis van een artikel in National Geographic.
  3. Unesco rapport 2013, Internet.
  4. Junker, Reinhard en Scherer, Siegfried, Evolutie, 2006 (https://webshop.logos.nl/winkel/boeken/evolutie-het-nieuwe-studieboek/).
  5. Deed na de HBS de studie HTS Werktuigbouw, studeerde daarna Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft en studeerde af in Bedrijfskunde van het Productontwerpen. Specialiseerde later in Bedrijfseconomie aan de London Business School en haalde een MBA (cum laude) aan de Universiteit van Zuid Afrika.
  6. Bemmel Jan v, Een wereld vol wonderen in Dekker Cees, En God beschikte een worm, 2008.
  7. Vuik Kees, Referaat Logos Congres 20 april 2018
  8. Nagel Thomas,The last word, 1996.
  9. Nagel Thomas, Public Education, 2008.
  10. Nagel Thomas, Mind and Cosmos, 2012.
  11. Lennox John, The question of science and God, YouTube 2018
  12. Corbalan Fernando, The golden ratio, the beautiful language of mathematics, 2016.
  13. Missler Chuck, The Fibonacci sequence, You Tube 2015.
  14. Nagel Thomas, Public Education, 2008.
  15. Jesaja 40:15, Het Boek, 2014.
  16. Veel getallen in dit artikel zijn geschat, gemiddeld, normaal of anders verdeeld of stochastisch en kunnen m.b.v. Monte Carlo simulaties leiden tot zinvolle, zij het gemiddelde, conclusies.
  17. Stein Ben, Dawkins admits to intelligent design, IDquest, YouTube 2017.
  18. Bodard Antoine, Leven alsof God bestaat, 2018.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by

Ir. Ing. J.B. Kaper deed na de HBS de studie HTS Werktuigbouw, studeerde daarna Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft en studeerde af in Bedrijfskunde van het Productontwerpen. Specialiseerde later in Bedrijfseconomie aan de London Business School en haalde een MBA (cum laude) aan de Universiteit van Zuid Afrika. Was techno-econoom bij National Institute for Metallurgy, Sasol Technology, Council for Scientific & Industrial Research en TNO. Deed R&D audit opdrachten voor o.a. Alcan (South Africa), NCUT (Canada) en Coberco en werkte bij DAF Trucks in Strategische planning. Was daarna 10 jaar universitair docent Bedrijfseconomie van de Productontwikkeling, Engelstalig Masterprogramma van de Faculteit Industrieel Ontwerpen, TU Delft.