Afgelopen weekend las ik het boek ‘Dordt in context’ van de systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink.1 Het boek is onderdeel van de Artios-reeks, uitgaven die gedaan worden in samenwerking de Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerken in Nederland en dienstbaar willen zijn aan de toerusting vanuit de Bijbel. Het boek ‘Dordt in context’ is helder en genuanceerd geschreven. Het leest ook makkelijk weg, zoals dit ook past bij een deel in de Artios-reeks. De inhoud van dit boek dat vooral gaat over de (achtergronden van de) Synode van Dordrecht in 1618-1619. Niet iedereen van de achterban van Logos Instituut zal de besluiten van deze synode onderschrijven, daarom ga ik er hier aan voorbij. Eén uitspraak van prof. Van den Brink wil ik uitlichten.

Ik citeer (bladzijde 125):

De Engelse Westminster Confessie (1646) bijvoorbeeld spreekt niet alleen (anders dan de Nederlandse belijdenisgeschriften) uit dat de schepping ‘in de tijd van zes dagen’ plaatsvond, maar werkt op allerlei punten met veel preciezere leerstellige onderscheidingen dan eerdere belijdenisgeschriften.

Van den Brink schetst hier inzake de zesdaagse schepping een tegenstelling tussen de Nederlandse belijdenisgeschriften (ik ga er vanuit dat hij doelt op de zogenoemde Drie Formulieren van Enigheid) en de Engelse Westminster Confessie.

Voorgeschiedenis

Het is niet de eerste keer dat prof. Van den Brink aangeeft dat de Nederlandse belijdenisgeschriften niet spreken over een zesdaagse schepping. In 2009 organiseerde het Reformatorisch Dagblad een gesprek tussen de systematisch theoloog prof. dr. Gijsbert van den Brink en de theoloog en wetenschapshistoricus dr. Terry Mortenson. Na dit gesprek volgde een briefwisseling tussen de geleerden over issues in het debat over schepping en evolutie. Deze briefwisseling werd ook in de krant gepubliceerd. In het gesprek geeft prof. Van den Brink aan dat ‘als je de Heidelbergse Catechismus leest, als het gaat om het geloof in God de Schepper’ je ‘niet één woord over 6 dagen en 24 uur’ leest.2 Op de website Dutch Creation Science, die uiteindelijk overgegaan is in Logos Instituut, gaf ik in een reactie aan dat Van den Brink ongelijk had. Ik verwees naar het Schatboek die op naam staat van Zacharias Ursinus. Dat heb ik toen niet goed gedaan. Ik ging er abusievelijk vanuit dat Zacharias Ursinus de schrijver was van het Schatboek. Aangezien de ontstaansgeschiedenis van het Schatboek veel ingewikkelder ligt en er veel woorden van anderen zijn toegevoegd, kan het Schatboek niet aangehaald worden in de discussie tegen de stelling van prof. Van den Brink.3 Tera Voorwinden heeft de complexiteit van de ontstaansgeschiedenis van het Schatboek aangetoond in haar masterscriptie en daarna in een artikel in Theologia Reformata.4 Eind 2013 deed ik een kort onderzoek naar de Nederlandse belijdenisgeschriften en publiceerde dat op mijn weblog.5 Later verscheen dit artikel ook op de website van Logos Instituut.6 In 2018 herhaalt prof. Van den Brink zijn stelling in die zin dat hij aangeeft dat de Westminster Confessie anders dan de Nederlandse belijdenisgeschriften spreekt van een schepping ‘in de tijd van zes dagen’. 7

Repliek

De Westminster Confessie spreekt inderdaad van een schepping in zes dagen. Eind 2014 bestudeerde ik de Westminster belijdenisgeschriften op het punt van de schepping, zondeval en zondvloed. Binnenkort hoop ik deze tekst op de website van Logos Instituut te publiceren. In deze belijdenisgeschriften lezen we heel duidelijk dat, volgens de opstellers, de schepping in zes dagen plaatsvond.8 Tot zover heeft prof. Van den Brink een punt. Maar is het zo dat de Nederlandse belijdenisgeschriften niet spreken over een schepping in zes dagen zoals hij zowel in 2009 als in 2018 aangaf? Het is inderdaad zo dat de Nederlandse belijdenisgeschriften in de uitleg niet spreken van een schepping in zes dagen, maar dat ze dat in de tekstaanhalingen wel doen. Eén tekst die getuigt van een zesdaagse schepping wordt zelfs woordelijk overgenomen. Het gaat om het opnemen van de tekst van de zogenoemde Tien Geboden. Daar staat, in het vierde gebod, dat God in zes dagen de hemel en de aarde gemaakt heeft. Als de opstellers van de Heidelbergse Catechismus de zesdaagse schepping hadden willen vermijden in de Tien Geboden, dan hadden ze eenvoudig voor de versie van Deuteronomium 5 kunnen kiezen.9 Bij andere vraag en antwoorden in de Heidelbergse Catechismus verwijzen in de verwijsteksten naar Genesis 1 en 2, evenals dat bij de Nederlandse Geloofsbelijdenis het geval is. Doordat de Tien Geboden uit Exodus 20 aangehaald worden spreekt in ieder geval één van de Nederlandse belijdenisgeschriften over een zesdaagse schepping. Maar al zou de zesdaagse schepping niet aangehaald wordenin de Nederlandse belijdenisgeschriften, wat niet het geval is, dan blijven veel andere verwijzingen naar schepping, zondeval en zondvloed strijdig met het theïstisch evolutionisme.10

Literatuur

  • Baars, A., Groothedde, A., 2013, Belijden in zevenvoud. Harmonie van zeven protestantse belijdenisgeschriften (Apeldoorn: De Banier).
  • Brink, G. van den, 2018, Dordt in context. Gereformeerde accenten in katholieke theologie (Heerenveen: Groen).
  • Bruijn, S.M. de, Heer, A. de, 2009, In het debat over het begin. Dr. Terry Mortenson: Idee miljoenen jaren heeft wortels in anti-Bijbelse vooronderstelling, Reformatorisch Dagblad Kerkplein … (…): 17.
  • Kwakkel, G., 2019, Hoe lees je het sabbatsgebod in Exodus 20 in het licht van andere Bijbelteksten over de sabbat?, in: Boer, W.A. de, Fransen, R., Peels, H.D., En God zag dat het goed was. Christelijk geloof en Evolutie in 25 cruciale vragen (Kampen: Summum Academic Publications).
  • Paul, M.J., Brink, G. van den, Bette, J.C., 2005, SBOT Bijbelcommentaar Leviticus/Numeri/Deuteronomium (Veenendaal: Centrum voor Bijbelonderzoek).
  • Tanis-Baars, T., Baars, A., 2014, Gewogen woorden. De belijdenis, de grote en de kleine Catechismus van Westminster (Apeldoorn: De Banier).
  • Voorwinden-Hofman, T., 2012, Het ‘Schatboek’ tegen het licht. Bestudering van de verschillen in twee passages uit de opeenvolgende Latijnse en Nederlandse uitgaven van Zacharias Ursinus’ catechismusverklaring (Utrecht: Universiteit Utrecht), masterscriptie.
  • Voorwinden-Hofman, T., Belt, H. van den, 2013, De complexe ontstaansgeschiedenis van het Schatboek van Zacharias Ursinus (1534-1583), Theologia Reformata 56 (3): 207-224.

Voetnoten

  1. Van den Brink 2018.
  2. De Bruijn en De Heer 2009. Het artikel is te vinden via Digibron: https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/offset/1/zoekwoord/Mortenson/id/5f08dc75bd9e8188571346e4aa43095d. Zie ook deze video: https://www.youtube.com/watch?v=aO8mAc-vp5o.
  3. Hoewel ik benieuwd blijft naar de verklaring van Zacharias Ursinus inzake de schepping en de zondeval. Hiervoor moeten we eerst de hele oeuvre van Ursinus lezen.
  4. Voorwinden-Hofman 2012 en Voorwinden-Hofman en Van den Belt 2013.
  5. https://scheppingsmodel.files.wordpress.com/2014/02/de-drie-formulieren-van-enigheid-en-onze-oergeschiedenis1.pdf.
  6. https://logos.nl/drie-formulieren-van-enigheid/.
  7. Van den Brink 2018.
  8. Zie hiervoor Baars en Groothedde 2013 en Tanis-Baars en Baars 2014.
  9. Zie voor een bespreking van het verschil bijvoorbeeld noot 29 op blz. 845 van SBOT Bijbelcommentaar Leviticus/Numeri/Deuteronomium. Ook Kwakkel 2019 gaat er op in.
  10. Zie daarvoor mijn document over de belijdenisgeschriften: https://logos.nl/drie-formulieren-van-enigheid/.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.