De feestdagen zijn weer voorbij. Veel vrouwen werden verblijd met flonkerende sieraden. Diamanten zijn erg in trek. Niet voor niets natuurlijk. Als de diamantslijper zijn werk heeft gedaan, zien ze er schitterend uit. Hij sleep ze uit een ruwe klomp. Maar waar komen die ‘klompen’ vandaan?

diamant-pixabay-com

Op verschillende plaatsen in de wereld worden diamanten gedolven. De Diavikmijn in Canada’s Northwest Territories produceerde het derde kwartaal van het jaar 2011 maar liefst 1,9 miljoen karaats aan ruige diamant. Bij elkaar is dat 600.000 ton ruw materiaal. Hoe komen deze diamanten in de aarde? de wetenschap heeft er verschillende theorieën over.

Magma

ONTEMBARE STEEN
Het woord diamant komt van het griekse ‘adamas’ wat ‘ontembaar’ of ‘onoverwinnelijk’ betekent. Hij heeft die naam gekregen door zijn hardheid. Een diamant is een kristal. Hij is veelal kleurloos, wit of grijs van kleur. Wanneer hij geslepen is, fonkelt hij mooi doordat het zonlicht gebroken en weerkaatst wordt.

Vaak hoor je dat diamanten ontstaan zijn uit steenkool, maar dat is onjuist. Steenkool wordt voornamelijk gevonden in sedimentaire lagen. Dat zijn lagen die door water, wind, ijs of andere bewegingsvormen zijn afgezet. Diamanten worden meestal niet in zulke lagen gevonden. Ze worden vooral aangetroffen in stollingsgesteenten. Die zijn ontstaan door stolling van magma (dat gebeurt onder het aardoppervlak) of stolling van lava (dat gebeurt aan het aardoppervlak). Vaak wordt van diamanten gezegd dat ze gevormd zijn in het tijdvak dat Precambrium heet. De aardlagen waarin ze worden aangetroffen bevinden zich onder de steenkool. Dat zou er volgens de gangbare wetenschap op duiden dat deze diamanten eerder dan steenkool zijn gevormd.

Ontstaan

Er is niet één manier waarop diamanten worden gevormd. Er zijn er meerdere:

In de aardkorst
Geologen die plaatsen onderzocht hebben waar diamanten uit de aarde worden gewonnen, denken dat de edelstenen zich dieper in de aardmantel vormen. Ze zouden naar boven komen door vulkanische uitbarstingen vanaf grote diepte. Deze uitbarstingen produceren een soort pijpen waardoor ze de diamanten opstuwen. Die ‘pijpen’ heten kimberliet-pijpen. Kimberliet is een stollingsgesteente van een magma dat van heel diep snel naar boven komt. Voor diamantvorming zijn een hoge temperatuur en druk vereist. Geologen gingen dus op zoek naar gebieden in de aardmantel die aan die eisen voldoen. En wat bleek? Er zijn inderdaad gebieden in de aardmantel die aan deze condities voor diamantvorming voldoen. Ze bevinden zich in de scheidingszones van de korst en de mantel (ongeveer 150 kilometer onder ons). Daar is de temperatuur meer dan 1000 graden Celsius en de druk hoog genoeg.

bergen-pixabay

Bij een subductiezone
De aardkorst is continu aan verandering onderhevig. Aardplaten schuiven over elkaar heen en onder elkaar door. Dit proces heet ‘plaattektoniek’. Geologen die uitgaan van een zondvloed noemen ditzelfde proces ‘catastrofale plaattektoniek’. Er zijn oceanische aardplaten en continentale aardplaten. Doordat de oceanische aardplaat zwaarder is dan de continentale aardplaat, schuift de oceanische plaat sneller onder de continentale plaat. De plaats waar dat gebeurt, heet subductiezone. Aan de randen van een oceanische plaat die in de mantel wegduikt, vind je diamanten. Het ontstaan ervan wordt toegeschreven aan de hitte en de druk die vrijkomt tijdens het subductieproces. Zo’n plaat ligt ongeveer 80 kilometer onder de oppervlakte en heeft een temperatuur van meer dan 200 graden Celcius. De diamanten ontstaan door de druk en de wrijving van de platen ten opzichte van elkaar.

Door een inslag van een asteroïde
Door de eeuwen heen is de aardbol verschillende keren door grote asteroïden geraakt. Daardoor vind je op aarde verschillende kraters. Als een asteroïde de aarde raakt, komt er onder grote druk enorm veel hitte vrij. Volgens schattingen komt er bij een inslag van een kilometergrote komeet een energie vrij die te vergelijken is met de energie van 300.000 Hiroshima-atoombommen. De vrijgekomen hoge temperaturen en druk zijn groot genoeg om diamant te vormen. Deze verklaring voor diamantvorming wordt bevestigd door de vondst van verschillende kleine diamanten rond de plaats waar een asteroïde ooit insloeg.

Invallende meteorieten
Er zijn ook geologen die zeggen dat enkele gevonden diamanten ouder zijn dan de aarde. Zij geven daarom een andere verklaring voor het ontstaan van diamanten. Volgens hen zijn ze gevormd in de ruimte en daarna op aarde terechtgekomen. Dit zou gebeurd kunnen zijn bij de botsing van stukken ruimtepuin, waardoor ook hoge druk en temperatuur vrijkomen. Iets wat voor deze verklaring pleit is dat onderzoekers van het Smithsonian Institute veel kleine diamanten vonden toen ze monsters van een meteoriet namen. Toch wordt er over het ontstaan van diamanten in de ruimte door geologen nog geen eenduidig antwoord gegeven.

Geen probleem

Alle vier de verklaringen geven geen problemen voor iemand die uitgaat van een jonge-aardescheppingsmodel.

Vorming in de aardkorst
Het is niet bekend hoelang het duurt voordat een diamant gevormd is. Proefondervindelijk heeft men dat nog niet kunnen vaststellen. Door hoge temperatuur en druk zou het kunnen dat de vorming redelijk snel gaat.

Bij een subductiezone
Bij deze verklaring kun je, uitgaande van een zondvloed, aanvoeren dat de diamanten gedurende deze wereldwijde ramp zijn ontstaan. De theorie van dr. John Baumgardner ziet plaattektoniek als een reëel verschijnsel, maar hij beargumenteert dat dit verschijnsel catastrofaal is ontstaan, in korte tijd. Volgens deze theorie van catastrofale plaattektoniek bestaan subductiezones ook. Baumgardners verklaring luidt dan als volgt: de plaattektoniek kwam catastrofaal op gang. Daarbij kwam veel hitte en energie vrij; het meest op de plaats van de subductiezones. Dat verklaart waarom juist daar zoveel diamanten worden gevonden.

ruimtepuin_hemellichaam-pixabay

Door een inslag van een asteroïde
Ook creationistische wetenschappers gaan ervan uit dat de aarde in het verleden geplaagd is door verschillende inslagen. Sommigen poneren zelfs dat ingeslagen asteroïden de zondvloed in gang hebben gezet.

Door vallende meteorieten
Het onderzoek van het Smithsonian Institution laat zien dat diamanten (ook) ontstaan kunnen zijn door botsingen met ruimtepuin. Oorspronkelijk werd deze theorie ingezet om een verklaring te bieden voor de hoge leeftijd van meteorieten. Het blijkt dat er inderdaad meteorieten worden gevonden waarin diamanten zitten. Maar betekent dat ook dat de meteorieten werkelijk zo oud zijn? Dat is de vraag. Zeker is dat diamanten ontstaan onder invloed van hoge temperatuur en druk. Zou het kunnen zijn dat deze factoren een vertekening geven van de gemeten ouderdom van diamanten? Dus dat door de druk en de temperatuur de gemeten ouderdom oploopt, terwijl de diamant in feite niet zo oud is? Als het aan zondvloedgeologen ligt, wordt dat onderwerp van onderzoek.

DIAMANTEN EN DATERING
Veel wetenschappers zeggen dat diamanten heel oud zijn en dat ze ontstaan zijn in het tijdperk precambrium (4,6 miljard tot 542 miljoen jaar geleden). In het RATE-project, wat staat voor ‘Radioisotopes and the age of The Earth’, hebben zondvloedgeologen de handen ineengeslagen om te zien in hoeverre die datering klopt.

diamant_ring-pixabay

Medewerkers van het RATE-project deden een opmerkelijk onderzoek: door middel van de C14-dateringsmethode bekeken ze of een diamant nog koolstof-14-moleculen bevatte. Veel wetenschappers vinden het doen van zo’n meting bij voorbaat onzin, want de C14-datering geeft volgens hen geen betrouwbaar resultaat meer nadat er minder dan 0,23% van de oorspronkelijke hoeveelheid C14 is overgebleven; anderen rekken dit iets op tot 0,07%. Hieraan wordt dan door deze wetenschappers een leeftijd verbonden van 50.000 (0,23%) tot 60.000 (0,07%) jaar. Volgens veel wetenschappers zijn diamanten in het precambrium ontstaan, en dus zou er geen C14 meer in diamanten gevonden moeten worden omdat deze methode slechts reikt tot een meting van 60.000 jaar. Een meting doen levert volgens hen dus bij voorbaat niets op.

Verbazend

Dr. John Baumgardner, één van de RATE-medewerkers, nam desondanks enkele monsters en stuurde ze op naar een laboratorium voor een C14-datering. Hij wilde weleens weten of er nog C14 in de diamant zat. Als dat zo is, kun je vraagtekens zetten bij de betrouwbaarheid van de C14-methode of de vermeende ouderdom van de diamant. De resultaten van de datering waren verbazingwekkend. Een diamant bevatte maar liefst 0,39% C14. Dat wil zeggen dat deze diamant volgens de C14-methode 45.000 jaar oud is in plaats van minstens één miljard jaar. Helaas is dit onderzoek nooit door andere wetenschappers herhaald. De uitdaging ligt namelijk in de herhaling van dit experiment. Het zou mooi zijn om te weten of de uitkomst van het RATE-onderzoek bevestigd wordt door onderzoek van meerdere monsters van diamanten. Bevatten zij ook nog C14? Ook zou het zinvol zijn te kijken naar de effecten van hoge druk en temperatuur op de leeftijd van diamanten. Kunnen zij een hogere gemeten leeftijd tot gevolg hebben?

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Weet Magazine. De volledige bronvermelding luidt: Meerten, J.W. van, 2011, Geluk bij een ongeluk. Vormen ruwe diamanten zich door kosmisch geweld?, Weet 12: 18-20 (PDF).

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 tekens over