Net als Logos Instituut heeft de Duitse zusterorganisatie Wort und Wissen een aantal vak/studiegroepen. Jaarlijks houden die groepen een “Fachtagung” van een of meerdere dagen. Wort und Wissen heeft als motto “Wissenschaft in einer geschaffenen Welt” en dat komt goed tot uitdrukking tijdens hun bijeenkomsten. Zowel het onderzoeksveld als de Schrift komen daar aan de orde.

De studiedagen over aardwetenschappen vinden gewoonlijk in september plaats. Zo ook dit jaar toen een groepje geologen en geologisch geïnteresseerden van 13 t/m 15 september neerstreek in de Benediktinerabtei Maria Laach. Voor deze locatie was gekozen omdat deze keer vulkanisme centraal zou staan in de lezingen en vooral in de voorafgaande excursiedagen. En waar kun je dat dan beter doen dan in de Duitse Eifel, niet ver van de grens met Nederland, waar volop resten van vulkanen en vulkaanerupties te vinden zijn.

Vier Nederlandse vertegenwoordigers namen deel en zij bevonden zich in gezelschap van mensen uit Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk/Brazilië, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk/Canada en IJsland. Onder hen een aantal studenten. Ook voor Nederlandse studenten zijn deze studiedagen een aanrader. Zeker omdat het aantal specialisten in ons land beperkt is en dan is contact met vakgenoten die vanuit eenzelfde visie bezig zijn een bemoediging. Hier een korte impressie door een niet-specialist.

Excursiedagen

Tijdens de excursiedagen werden een aantal, vaak indrukwekkende, plaatsen bezocht waar vulkanische verschijnselen nog herkenbaar zijn. Allemaal locaties in de wijde omtrek van de Laacher See, dat zelf een kratermeer is.

Basalt is een gesteente dat ontstaat nadat het uit een vulkaan stromende lava gaat stollen. Later kan dat basalt weer door andere lagen worden afgedekt, zoals duidelijk te zien is in een groeve in Mendig waar twee gescheiden lavastromen herkenbaar zijn. Heden ten dage is het nog een komen en gaan van vrachtauto’s in deze groeve (zie linksonder op de foto), maar lang geleden haalden in de Eifel de Romeinen al basaltblokken uit de grond. In Kretz is daar een speciaal museum aan gewijd. Voor het uithakken van die basaltblokken ging men zelfs diep onder de grond aan het werk, waarna de blokken door schachten naar boven werden getakeld. De Romeinen zijn daar dus mee begonnen, maar tot in de vorige eeuw is men ermee doorgegaan. Daardoor ontstonden grote grotachtige kelders waarvan in later jaren dankbaar gebruik gemaakt werd door bierbrouwerijen, die daar gunstige omstandigheden vonden voor het bereiden van het gerstenat. In zo’n kelder kijk je dus van onderaf tegen de door snelle afkoeling ontstane basaltzuilen van een lavastroom. De kelder van het Vulkan-Brauhaus kun je onder begeleiding bezoeken. Daarvoor moet je wel een trap van 150 treden afdalen.

In deze regio vond de laatste vulkanische activiteit plaats rond het einde van de ijstijd (in Bijbelse tijdrekening kort na de zondvloed). Uit de vulkanen werden enorme hoeveelheden tefra gestoten. Tefra is alles wat na een uitbarsting uit de lucht komt vallen. Zelfs kleine deeltjes, die ver met de wind kunnen worden meegevoerd, kunnen in metersdikke pakketten worden afgezet, zoals goed te zien is bij de Wingertsbergwand. Tussen dat fijne materiaal zitten kleinere steentjes (lapilli). Maar bij het afgraven van deze pakketten stuit men ook op keien van enkele meters doorsnede. Zulke bommen hebben dus ook door de lucht gevlogen. Wat een geweld.

Op twee dagen kwam een verscheidenheid aan lezingen voorbij, zowel paleontologisch als geologisch. Heel kort hier even over. Een van de sprekers stond stil bij de aanwezigheid van niet gefossiliseerd bio-materiaal in dinobotten, wat hier op de website van Logos Instituut ook aan de orde is geweest. Hoewel er nog steeds stemmen opgaan dat dit door contaminatie (vervuiling) van buitenaf is binnengekomen, wijzen meer en meer gegevens erop dat het om echt dino-weefsel gaat. Wat echter onmogelijk miljoenen jaren oud kan zijn.

Een IJslandse geoloog besprak zijn onderzoek aan basaltlagen, zowel in zijn eigen land als in Brazilië. Op meerdere plaatsen worden tientallen op elkaar gestapelde basaltlagen gevonden. Mainstream geologen menen dat er tussen die afzonderlijke lagen 10.000 tot 20.000 jaar zou zitten. Ga je naar de veldgegevens kijken dan blijkt nergens dat er lange tijd zit tussen de individuele basaltlagen. Er is geen verwering en bodemvorming (wortelzones, bodemhorizonten, enz.) aan de bovenzijde van elke basaltlaag. Wel kom je rode zand en kleilagen tussen de basaltlagen tegen; die zijn echter geen producten van verwering van het onderliggende basalt. Want ze liggen messcherp, zonder geleidelijke overgang op de knoertharde korst van de basaltlagen. Deze tussen geschakelde sedimentbanden zijn aslagen die vlak na de afzetting van de lavalagen erop zijn neergeslagen. De klei in deze rode lagen tussen de basaltflows is het resultaat van hydothermische vervorming. De architectuur van de floodbasalten, opgebouwd uit volstrekt identieke lagen, suggereert dat ze onder gelijke omstandigheden zijn gevormd en dus van een zelfde eruptie event, bestaande uit series snel op elkaar volgende uitvloeiingspulsen, afkomstig zijn.

Radiodatering kwam in twee lezingen aan de orde. Zowel theoretische als methodologische problemen werden besproken. Onder andere aan de hand van boomstammen gevonden in het vulkanisch materiaal in de Eifel, maar ook hoe er in de hydrologie (onderzoek naar water) mee wordt omgegaan. Hierover is nog veel onderzoek en discussie nodig. Hopelijk meer op een volgende Fachtagung Geowissenshaften. Dat zal zijn 10-13 september 2020 in de omgeving van Wuppertal, wat ook voor ons Nederlanders goed te bereiken is. In 2021 wil men in de Alpen en in 2022 in de Harz samenkomen om die geologisch centraal te stellen. Alle aanwezigen gaan zich inzetten om meer specialisten uit Europa en daarbuiten daarvoor te interesseren.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by

Net als Logos Instituut heeft de Duitse zusterorganisatie Wort und Wissen een aantal vak/studiegroepen. Jaarlijks houden die groepen een “Fachtagung” van een of meerdere dagen. Wort und Wissen heeft als motto “Wissenschaft in einer geschaffenen Welt” en dat komt goed tot uitdrukking tijdens hun bijeenkomsten.

...
Read more