Het boek ‘De dood van de mensheid’ van Richard Weikart wordt besproken op de site van Bol.com. De auteur van deze bespreking vindt het ‘een extreem vooringenomen boek’, geschreven voor ‘een kleine, maar fanatieke achterban van rechts-conservatieve christenen’.

De dood van de mensheid.

Een merkwaardige constatering. ‘Fanatieke en rechts-conservatieve christenen’ kunnen er geen doortimmerde mening op na houden? En waarom is dit boek ‘extreem vooringenomen’ hoewel Richard Weikart zich baseert op tal van vooraanstaande wetenschappers en filosofen die toch echt opschrijven dat leven dat er in hun ogen niet toe doet beëindigd mag worden? De schrijver van deze Bol.com-recensie is zelf vooringenomen en doet bovendien aan stigmatisering.

Richard Weikart laat goed zien dat als wij de absolute norm dat al het leven beschermwaardig is loslaten, mensen zelf gaan beslissen wie er recht op leven heeft en wie niet. Dat is een ontzettend gevaarlijke weg, dat heeft de geschiedenis wel uitgewezen. Het recht op leven gaat afhangen van subjectieve criteria, die in de praktijk steeds weer opgerekt worden. Voorstaanders van het recht op levensbeëindiging spreken in de meeste gevallen niet voor zichzelf. De meeste filosofen, onderzoekers, schrijvers en politici die verklaren dat het leven van een ander niet waardevol is, hechten wel aan hun eigen leven, merkt Weikart droog op.

Wij staan voor de vraag wat de kernwaarden van een samenleving zijn. Al in 1995 noemde paus Johannes Paulus II (1920-2005) de Westerse cultuur ‘een cultuur van de dood’. In 2013 noemde minister-president Rutte abortus, euthanasie en het homohuwelijk onopgeefbare ‘verworvenheden’ van de moderne tijd. Deze ‘verworvenheden zijn gelieerd aan dood en onvruchtbaarheid. Als een samenleving daar trots op is, is dat een teken van decadentie en is een samenleving niet langer vitaal en levenskrachtig.

Vanaf de Verlichting (eind 18de eeuw) wordt het idee dat het menselijk leven uniek en speciaal is, vaarwelgezegd. Weikart laat zien hoe de meest vooraanstaande onderzoekers en denkers uit verleden en heden (Darwin, Nietzsche, Marx, Bertrand Russell, Sartre, Richard Dawkins, Ayn Rand, Peter Singer) allemaal uitkomen bij de opvatting dat minderwaardig leven mag verdwijnen. Maar wanneer is leven minderwaardig? Is een gehandicapte vanwege zijn handicap minderwaardig? Dat is een onbarmhartig standpunt dat bovendien voorbijgaat aan het gegeven dat een gehandicapte een betekenisvol leven kan leiden. Het christelijk geloof schrijft voor dat wij deze mensen liefdevol, zorgzaam en barmhartig tegemoet moeten treden. Is dat niet veel positiever dan de weg van abortus en euthanasie op te gaan waar het leven wordt afgesneden om voor onszelf ruimte te creëren?

Een sterk punt in dit boek is dat Weickart laat zien hoe het betoog van seculiere denkers steeds weer uitloopt op een cirkelredenering en hoe men verstrikt raakt in tegenstrijdigheden. Deze mensen verwerpen een objectieve moraal, maar gebruiken toch steeds de taal van het morele oordeel. Zij noemen bijvoorbeeld het een ‘beter’ dan het ander. Hoe kun je echter een moreel oordeel vellen, en tegelijk beweren dat er geen objectieve moraal bestaat? Als die objectieve moraal niet bestaat, waarom is dan het een ‘beter’ dan het andere? De meeste wetenschappers willen alleen uitgaan van empirisch verifieerbare feiten. Maar ze gaan eraan voorbij dat hun eigen wetenschapsvisie evenmin empirisch verifieerbaar is. Dergelijke analyses maken het boek van Weickart erg waardevol. De lezer krijgt instrumenten in handen waarmee hij of zij het debat aan kan gaan.

De opsomming aan literatuur waarin het menselijk leven gedevalueerd wordt tot niet meer dan materie is ontstellend omvangrijk en getuigt tegelijk van de enorme belezenheid van Weikart. Tegenover die vloed aan elkaar versterkende opvattingen plaatst Weikart de Bijbelse barrière: handen af van het leven dat door God is geschapen. De mens is zelfs naar het beeld van God geschapen. Daarom heeft elk leven een intrinsieke waarde en recht op bescherming. Ook het leven dat als ‘onvolkomen’ of ‘onvolwaardig’ wordt gezien.

Ik beveel dit boek van harte aan. Er rolt een vernietigende golf over onze samenleving heen. Elk tegengeluid is welkom, zeker als het zo goed gefundeerd is als in dit boek. Ik besef dat de meeste mensen zich niet zullen laten overtuigen. Kijk maar wat de Bol.com-recensent ervan maakt. En toch is het onze plicht op de bres te blijven staan voor wat Bijbelse waarden zijn.

Het boek is zorgvuldig vertaald en geannoteerd door E.W.J. Maatkamp. Richard Weikart is hoogleraar moderne Europese geschiedenis aan de Californian State University.

Richard Weikart: De dood van de mensheid en een pleidooi voor het leven. ISBN: 9789491706820. Uitgeverij Maatkamp, Zelhem, 2019. Omvang: 430 blz. Prijs: € 24. Voorzien van eindnoten en een register. Het boek wordt te koop aangeboden in onze webshop.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by

Dr. H.A. Hofman studeerde geschiedenis. In 1983 promoveerde hij op Constantijn Huygens als secretaris van het Oranjehuis. Hij heeft 45 jaar gewerkt in het Hoger Beroepsonderwijs en in het Voortgezet Onderwijs. Hij heeft een tiental boeken op zijn naam staan. In 2008 verscheen: "Verlicht of Verblind? Over het contrast tussen het traditionele Christendom en het Verlichtingsdenken". In 2009: "Het bittere conflict. Over Schepping en Evolutie in het jaar van Darwin en Calvijn". In 2014 verscheen: "Buen Camino. Tegenstem in een seculiere samenleving".