In 2017 kwam er een boek uit met de titel ‘En de aarde bracht voort’.1 De auteur is de theïstisch evolutionist prof. dr. Gijsbert van den Brink. Het boek heeft als doel om de mogelijkheid te verkennen of universele gemeenschappelijke afstamming over miljoenen jaren te rijmen is met het christelijk geloof. Hij onderzoekt wat de consequenties voor de theologie zijn bij het aanvaarden van deze natuurfilosofie. In het overzichtsartikel heb ik aangegeven de handschoen op te willen pakken en te willen reageren op het boek van de hoogleraar.2

De eerste onjuistheid die ik wil bespreken gaat over het ontstaan van Logos Instituut.3 Prof. dr. Van den Brink denkt dat Logos Instituut opgericht is naar aanleiding van een kinderboek. Van den Brink schrijft: “Nog maar kort geleden leidde de publicatie van een kinderboek waarin de evolutietheorie in eenvoudige termen verwerkt was tot de oprichting van een nieuw instituut dat de Bijbel nadrukkelijk wil zien als ‘de bron van kennis over ons verleden, ons heden en onze toekomst’.” En in voetnoot 26: “het in reactie daarop opgerichte Logos Instituut”. Hij verwijst daarbij naar de website van het instituut www.logos.nl. Het boek waar de professor op doelt is het kinderboek van de biofysicus prof. dr. Cees Dekker en de schrijfster en theologe Corien Oranje.4 Het is echter een onjuiste voorstelling van zaken dat Logos Instituut opgericht zou zijn om een kinderboek te bestrijden.5 Plannen van creationisten om te komen tot een overkoepelende organisatie dateren zeker al van 2012 en bij veel individuele creationisten al van decennia eerder. In 2013 werden door vertegenwoordigers van verschillende creationistische organisaties en individuele belangstellenden enkele opties bekeken om te komen tot bredere samenwerking. Aldaar werd besloten dat er een instituut moest komen dat het grootste deel van de achterban zou vertegenwoordigen. Het Bijbels geluid moest verdedigd blijven worden in Nederland en de aanwezigen vonden het een pré om daar gezamenlijk in op te trekken. Het toenmalige stichtingsbestuur van De Oude Wereld en de reeds bestaande besloten groep CreatieContact gaven aan om de kar te willen trekken.6 Op 15 maart 2014 werd er door stichting De Oude Wereld een studiedag belegd waarbij ook naar de toekomst werd gekeken.7 Zelf gaf ik een presentatie met als titel ‘Kansen voor het scheppingsmodel’. In deze presentatie riep ik het publiek op om samen te werken en stippelde ik wat mogelijke lijnen uit voor in de toekomst.8 Na veel overleg werd uiteindelijk besloten dat creationisten onder een nieuwe organisatie verder zouden gaan opereren. In 2015 kreeg het nieuwe instituut als werktitel NCCI mee. Halverwege 2015 werd besloten om de naam te wijzigen in Logos Instituut. Voor het grootste deel gebeurde dit achter de schermen. Toen in september 2015 het boekje van Cees Dekker en Corien Oranje uitkwam was het instituut al redelijk in de steigers gezet al moesten er nog wel wat organisatorische dingen gebeuren. Doordat mensen uit onze achterban ons maanden iets te laten horen rondom het kinderboek werd besloten een open brief te plaatsen in het Reformatorisch Dagblad en het Nederlands Dagblad.9 In deze brief werd afstand genomen van een theïstisch evolutionistische positie zoals uitgedragen in het kinderboek maar ook door andere christelijke academici. Er verschenen ook enkele recensies online die het boekje bekritiseerden. Op 13 februari 2016 was het officiële openingscongres van het Logos Instituut op De Passie in Utrecht.10 Vanaf die tijd wordt er hard gewerkt aan het verspreiden van de goede boodschap: Gods Woord en Gods Vinger zijn met elkaar in overeenstemming. Binnen het Logos Instituut zijn Onderwijs, Opvoeding en Onderzoek speerpunten. Daarbij laten we niet na om te waarschuwen voor natuurfilosofieën, zoals universele gemeenschappelijke afstamming en deep time, maar besteden ook aandacht aan onderwerpen op het brede terrein van de apologetiek en (medische) ethiek. Mogelijk heeft de theoloog zich laten leiden door de karikatuur dat creationistische organisaties altijd worden opgericht in reactie op een bepaalde gebeurtenis die hen niet aanstaat. Wanneer prof. Van den Brink contact met mij gezocht zou hebben, zou hij wat betreft Logos Instituut beter hebben kunnen weten en was deze fout te voorkomen geweest.

Verzet tegen de evolutietheorie leidend?

Een andere fout die de auteur beschrijft is dat het werk van Logos Instituut vooral gericht op de evolutietheorie. Hij schrijft: “Hoewel de evolutietheorie niet expliciet genoemd wordt, is duidelijk dat het verzet vooral daartegen gericht is.” De evolutietheorie is een biologische theorie. Het verzet van Logos Instituut zou vooral daarop gericht zijn. Zelfs wanneer iemand vluchtig door de artikelen op de website heen bladert dan ziet die gelijk dat deze stelling onjuist is. Er zijn artikelen over medische ethiek, geologie, astronomie, (Bijbelse) archeologie. Verder zijn veel artikelen niet antithetisch, maar ter opbouw van het Schriftgetrouw creationistische wereldbeeld. Kennelijk laat prof. Van den Brink zich ook hier leiden door de karikatuur die bestaat van creationisten, namelijk dat ze alleen maar kunnen ‘vitten’ op de evolutietheorie, maar verder geen eigen werk presenteren.11 Het zou verstandig zijn geweest wanneer de schrijver intensiever de website van Logos Instituut bezocht zou hebben, dan was deze fout niet gemaakt.

Vragen over de formulering van de ondertitel van Logos Instituut

Voor Van den Brink roept de zinsnede ‘De Bijbel, de bron van kennis over ons verleden, ons heden en onze toekomst’ vragen op. Hij schrijft in voetnoot 26: “De geciteerde formulering roept nogal wat vragen op, zoals: Wat betekent het bepalend lidwoord ‘de’ hier – is de Bijbel de enige bron van zulke kennis of moge we ook kennis verwachten van onderzoek naar de natuur? En is de kennis die de Bijbel bevat niet van heel specifieke aard, namelijk geloofskennis en geen wetenschappelijke kennis?”

Zelf sta ik achter deze formulering van Logos Instituut. Een beschrijving van mijn positie, niet per definitie die van Logos Instituut, wordt gegeven door dr. Maarten Klaassen in navolging van John Frame: “Hierbij toont Frame zich een aanhanger van de presuppositionele school in de traditie van Cornelius van Til. Christelijke kennis is kennis onder gezag; daarom kan de zoektocht naar kennis niet autonoom zijn, maar dient ze onderworpen te zijn aan de Schrift, de ultieme vooronderstelling van alle kennis.”12 Binnen het creationistische referentiekader wordt de Schrift bezien als de ultieme vooronderstelling van kennis.

Deze twee fouten en de verhelderingsvraag raken niet de kern van het boek. Als we het vergelijken met het afpellen van de ui dan zijn we nu bezig met de buitenste laag. Deze fouten zijn in een volgende druk eenvoudig te vervangen door nieuwe en betere informatie.

Voetnoten

  1. Brink, G. van den, 2017, En de aarde bracht voort. Christelijk geloof en evolutie (Utrecht: Boekencentrum).
  2. Het overzichtsartikel is hier te lezen: https://logos.nl/en-aarde-bracht-voort-christelijk-geloof-en-evolutie/.
  3. De onjuistheid is op bladzijde 25 te vinden.
  4. Oranje, C., Dekker, C., 2015, Het geheime logboek van topnerd Tycho (Heerenveen: Jongbloed).
  5. Op het boek zijn vanuit creationistische zijde veel reacties gekomen die overgenomen werden op de website van het instituut, zie bijvoorbeeld mijn recensie: https://logos.nl/funest-voor-het-kinderlijke-geloof/. Of dit artikel van twee hoogleraren: https://logos.nl/kinderboek-over-evolutie-verzet-de-theologische-bakens-vrij-grondig/.
  6. Zie ook dit krantenbericht: https://www.rd.nl/vandaag/binnenland/stichting-de-oude-wereld-begint-wetenschappelijk-instituut-1.375579 en https://www.geloofenwetenschap.nl/index.php/nieuws/item/488-stichting-oude-wereld-wil-wetenschappelijk-instituut.html.
  7. Uitnodigingsbrief De Oude Wereld voor congres d.d. 15 maart 2014.
  8. Meerten, J.W. van, 2014, Kansen voor het scheppingsmodel, presentatie gehouden bij de lancering van ‘Evolutie: het nieuwe studiehoofdstuk’.
  9. Voor de open brief zie: https://logos.nl/het-logos-instituut/.
  10. Zie hiervoor https://logos.nl/openingscongres-logos-instituut/ en https://logos.nl/openingssymposium/.
  11. Ik neem sterk afstand van deze karikatuur. Creationisten doen veel aan eigen ‘modelbouw’. De boeken en papers van bijvoorbeeld dr. Todd C. Wood of prof. dr. Leonard R. Brand maar ook van Michael J. Oard zijn daar een voorbeeld van.
  12. Klaassen, M., 2017, John Frame, Systematic Theology, Theologia Reformata 60 (1): 100-101.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

11 Comments

Herman

Zolang er geen algemene consensus is ten aanzien van de definitie van het begrip ‘kennis’ (zo die ooit bereikt zal worden) blijven we langs elkaar heen praten. Als ik via Markplaats een 2e hands IKEA-kast aanschaf, is het een hele toer om zonder bijsluiter en zonder de kast te beschadigen te achterhalen hoe de kast in elkaar zit, waar de verbindingen (schroeven, deuvels enz.) zitten. Zo zie ik ook de taak van de natuurwetenschap. Het resultaat daarvan (na het zoeken naar ordening en mogelijk zelfs wetmatigheden) zou je misschien ‘kennis’ kunnen noemen – je hebt dan nog geen enkele informatie over wie de ontwerper is, door welke overwegingen hij zich heeft laten leiden enz. Onze ‘kennis’ wordt altijd beperkt doordat wij het moeten doen met waarnemingen (wat nog iets anders is dan: feiten). Die waarnemingen leiden nogal eens tot een heel flottielje van mogelijke interpretaties. Dat moet ons bescheiden maken/houden, zeker als we het verdorven verstand van de mens in aanmerking nemen. Boven alles staat de grote Schepper van het heelal. Zo ergens, dan geldt het wel voor ons wetenschappelijk bezig zijn: “Zie, zelfs de maan is niet helder, en de sterren zijn niet zuiver in Zijn ogen. Hoeveel te minder dan de sterveling, een worm, de mensenzoon, een made! (…)En wat een flard woord maar horen wij van Hem! een donderslag van Zijn kracht, wie kan die verstaan?” (Job 25/26 – Naardense Vertaling)

Reply
M.Nieuweboer

(…) “creationistische organisaties altijd worden opgericht in reactie op een bepaalde gebeurtenis die hen niet aanstaat.”

In zekere zin is dit natuurlijk correct. De gebeurtenis laat zich gemakkelijk identificeren: de publicatie van Darwin’s Origin of Species. David Hume’s An Enquiry concerning Human Understanding en evenmin het werk van Georges-Louis Leclerc en Immanuel Kant, alle drie om en nabij 100 jaar voor Darwin, leidden tot een dergelijke reactie. Hume onderzocht de waarde van wonderen; Leclerc en Kant stelden dat de Aarde vele tienduizenden jaren oud was. Ook het werk van Niels Bohr, Paul Dirac en Werner Heisenberg heeft tot dusver niet tot een vergelijkbare reactie geleid, ook niet uit uw hoek, terwijl u er alle reden voor zou hebben.

[Mijn] conclusie is dus dat creationisme een reactie is op Darwin. Dit wordt bevestigd door het feit dat geen enkele wetenschapper op deze [web]site zo vaak genoemd wordt als hij, terwijl huidige evolutiebiologen zijn werk alleen nog van historisch belang achten. Op dezelfde manier leest niemand nog Archimedes om diens natuurkunde te begrijpen. Darwin is blijkbaar erg belangrijk voor creationisten, i.t.t. de anderen die ik genoemd heb.

Reply
Geodetective

Mijn reden om met creatiewetenschap bezig te gaan is primair omdat ik geïnteresseerd ben in de zondvloed. Ik ben een vrijwilliger in het wetenschappelijk onderzoek naar de zondvloed.

De evolutietheorie en Darwin is bijzaak voor mij. De evolutietheorie is een van de belangrijkste redenen waarom de reguliere wetenschap niet de zondvloed onderzoekt. Dat ik daardoor ook min of meer gedwongen wordt iets van de evolutietheorie te vinden is een gevolg daarvan. Want iedereen “weet” dankzij evolutie dat de wereldwijde vloed “niet waar” is. Maar in principe is voor mij Darwins evolutietheorie volstrekt irrelevant.

De evolutietheorie is voor mij persoonlijk niet meer dan een vrijwel onfalsificeerbare vergissing die wereldwijd wordt overgewaardeerd. Er hangt een naturalistische religie aan vast, waarvan de aanhangers mijn werk behoorlijk vertragen. Toen ik begon met mijn onderzoek, liep ik daar vrijwel direct tegenaan. Ik werk veel samen met Logos, omdat zij mij wel de ruimte gunnen om effectief aan de slag te gaan.

Darwin wordt vaak genoemd, omdat het vooral zijn werk is dat niet in lijn is met scheppingswetenschap. Het werk van Newton, Einstein en veel andere grote wetenschappers zijn niet of nauwelijks in tegenspraak met scheppingswetenschap. Newton was zelfs een creationist.

Hetty Dolman

De geachte heer van Meerten schreef:
“Het is echter een onjuiste voorstelling van zaken dat Logos Instituut opgericht zou zijn om een kinderboek te bestrijden”

Dat staat er niet. Er staat dat het kinderboek een aanleiding was om het logosinstituut op te richten. En dat klopt in zekere zin. Op christipedia staat het volgende: “De oprichting van het instituut werd versneld door de publicatie van een evolutionistisch kinderboek en de presentatie ervan in het gebouw van de Evangelische Hogeschool te Amersfoort[1],” https://christipedia.miraheze.org/wiki/Logos_Instituut

Het kinderboek stond er dus niet los van. Maar inderdaad zou dit in een volgende druk anders geformuleerd kunnen worden, wie weet in overleg met dr. van den Brink. Ik denk [dat] u zelf [dit] richting de professor [moet] communiceren.

“Zelfs wanneer iemand vluchtig door de artikelen op de website heen bladert dan ziet die gelijk dat deze stelling onjuist is.”

Ik denk daar persoonlijk heel anders over. Ik zou zeggen dat dr van den Brink per definitie gelijk heeft omdat elk creationistisch instituut of website een reactie is op de evolutietheorie/oude aarde (creatie =schepping i.p.v. evolutie). Dat lijkt me feitelijk. Ook hier op logos is de evolutietheorie het centrale onderwerp. Zoals we in de ’95 stellingen’ kunnen zien beschouwen creationisten ook geologie als aanverwant onderwerp van evolutie, zo ook astronomie, paleontologie en archeologie. Ook de versnelde oprichting van Logos n.a.v. het kinderboek wijst op hét centrale thema: Evolutie.

Reply
peter b

“Het zou verstandig geweest wanneer de hoogleraar eerst een bezoek gebracht zou hebben aan de website van Logos Instituut, dan was deze fout niet gemaakt.”

The theistische evolutionisten boegbeelde hadden er allen verstandig aan gedaan de wetenschappelijke dialoog met in schepping gelovende christenen te zoeken, i.p.v. hun voor een voldongen feit te stellen uitgedragen door mediamensen, als Cees Dekker, Rene Fransen en Gerdien de Jong. Er is wetenschappelijk gezien geen enkele reden [om jezelf] te bekeren tot Darwinist. De druk vanuit de academia is groot, dat weet ik uit ervaring.

Reply
Jan van Meerten

Geachte mevrouw Dolman, onszelf laten leiden door een karikatuur is onverstandig. Ook in uw reactie hierboven wordt de karikatuur geschetst. Logos Instituut is niet opgericht in reactie op een kinderboek. Zoals gezegd, en dat geeft een correct beeld van de geschiedenis waar ik zelf nauw betrokken bij geweest ben, was al veel werk verricht ver voor het boek op de markt kwam. De oprichting is ook niet versneld door het kinderboek, wel besloten we eerder kenbaar te maken dat Logos Instituut ‘eraan kwam’. In de open brief trokken wij het veel breder dan het kinderboek alleen. Een duidelijk argument voor deze stelling is het bestaan van NCCI, de pilotversie van Logos Instituut. Een creationistische instelling reduceren tot evolutiebestrijding doet creationisten en deze website geen recht.

Reply
Peter

[Als we] inventarise[ren dan] is voor deze creationistische instelling evolutiebestrijding het bestaansrecht.

peter b

“…is voor deze creationistische instelling evolutiebestrijding het bestaansrecht.”

Dit zie je verkeerd, Peter. Ten eerste wordt evolutie niet verworpen, maar het wordt genuanceerd en gedefinieerd. Evolutie als universele gemeenschappelijk afstamming wordt niet geaccepteerd en dat hoeft ook niet omdat het werd weerlegd door de wetenschappelijke waarnemingen. Evolutie als adaptatie- en speciatie-processen wordt wel geaccepteerd en dat zal ook wel moeten want creationisten hebben een supersnelle evolutietheorie nodig. Het is daarmee geheel conform de waarnemingen die de biologen doen (aan bijvoorbeeld de cicliden). (…) Logos Instituut voorziet in een behoefte, lijkt mij. Met name omdat NeoDarwinisme op verkeerde aannames berust en de mensen dit dienen te weten zodat ze de evangeliën kunnen vertrouwen. Zonder schepping is Christus verder niets dan een aap.

[@M. Nieuweboer,]

“Ook het werk van Niels Bohr, Paul Dirac en Werner Heisenberg heeft tot dusver niet tot een vergelijkbare reactie geleid, ook niet uit uw hoek, terwijl u er alle reden voor zou hebben.”

[Zou je dat] uit willen leggen?

Hetty Dolman

Ik adviseer de geachte heer van Meerten ‘christipedia’ een mail te sturen om de foutieve informatie te verwijderen. Dat zorgt dus voor misverstanden.

“Een creationistische instelling reduceren tot evolutiebestrijding doet creationisten en deze website geen recht.”

In mijn ogen is evolutiebestrijding op Logos het voornaamste thema. Dat wil niet zeggen dat ik vind dat het het enige thema is. Een creationistische site bespreekt in mijn ogen voornamelijk de schepping. Een schepping 6000 jaar geleden staat in schril contrast met wat de wetenschap heden ten dage publiceert. Ik weet niet wat u bedoeld met ‘reduceren’. Kunt u aangeven welke artikelen gaan over bewijs, of aanwijzingen voor creatie, 6000 jaar geleden?

Reply
Jan van Meerten

Geachte mevrouw Dolman, u schrijft: ‘Ik adviseer (…) voor misverstanden.’ Zoals hier eerder aangegeven heb ik geen behoefte om alles wat op internet staat te gaan rectificeren. Dat lijkt mij ook spreekwoordelijk vechten tegen de bierkaai. Evolutiebestrijding is niet het voornaamste thema van Logos Instituut. Het voornaamste thema van dat instituut is het verdedigen van de historische betrouwbaarheid van de Schrift. Het bestrijden van universele gemeenschappelijke afstamming (dat is wat anders dan evolutiebestrijding) wordt op logos.nl en andere creationistische websites alleen maar gedaan omdat het de historische betrouwbaarheid van de Schrift ondermijnt. Op hetzelfde niveau worden sommige claims van minimalisten binnen de archeologie bestreden. Zoals ik in mijn creationistische beginjaren al geopperd heb bestaat het scheppingsreferentiekader uit drie pijlers nl. een theologische pijler (scheppingsleer), een werkelijkheidsverklarende (=wetenschappelijke) pijler (scheppingsmodel) en een bestrijdende pijler (aanpak minimalistische opvattingen, deep time, universele gemeenschappelijke afstamming etc.). Waarbij de laatste vooral voortvloeit uit de eerste twee. Deze driedeling is in overeenstemming met de realiteit. Zie ook voetnoot 11 hierboven. De laatste vraag zie ik als het verzetten van de doelpalen. Het gaat er in het bovenstaande niet om of er ‘bewijs’ is voor schepping maar of de reductie van creationistisch werk tot evolutiebestrijding creationisten recht doet. Dat is, zoals we gezien hebben, niet het geval.

Reply

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 tekens over