Radiodatering: Meten is weten?!

De meeste mensen geloven dat de wereld zo’n 4,5 miljard jaar oud is. Dat zou volgen uit de wetenschappelijke ouderdomsmetingen (o.a. radiodatering). Maar hoe betrouwbaar zijn die metingen eigenlijk?

Mensen en dieren hebben een leeftijd, letterlijk: een tijd dat je leeft. Stenen en andere voorwerpen hebben ook een ‘leeftijd’, of beter gezegd: een ouderdom. Aan stenen kun je niet zomaar vragen hoe oud ze zijn. Dat moet je achterhalen met behulp van metingen, berekeningen en aannames. Voor stenen gebruikt men sinds de jaren 50 radioactief verval (radiodatering) als dateringsmethode. Dat werkt als volgt:

  1. Stenen zijn opgebouwd uit allerlei atomen.
  2. Sommige van die atomen zijn instabiel. Dat betekent dat ze na verloop van tijd uiteenvallen: radioactief verval. Daarbij ontstaan nieuwe atoomsoorten.
  3. Door te meten hoeveel van de oorspronkelijke en nieuwe atoomsoorten je hebt, en door te meten hoelang het radioactief verval duurt, kun je berekenen hoe oud een steenmonster is.

Kaarsvlam en radiodatering

Stel dat je een ruimte binnenstapt waarin een brandende kaars staat van 15 centimeter hoog. Je ziet op de doos die ernaast ligt dat een nieuwe kaars 20 centimeter hoog is en gemiddeld 20 uur brandt. Je hoeft niet lang te rekenen om in te zien dat de kaars vijf uur geleden is aangestoken. Maar helemaal zeker kun je dat niet weten, natuurlijk. Als het tocht zal de kaars harder branden dan gemiddeld. En misschien heeft iemand de kaars gedoofd en opnieuw aangestoken. De brandduur van vijf uur klopt… áls je aannames kloppen.

Zandloper

Je kunt radioactief verval een beetje vergelijken met een zandloper. In de bovenste bel zit de oorspronkelijke atoomsoort, het ouderelement genoemd. In de onderste bel zit het vervalproduct, het dochterelement genoemd. De taille tussen de twee bellen is de vervalsnelheid.

radiodatering

Bij deze methode doet men drie belangrijke aannames (Vardiman, 2000, 27-47):

  1. De begintoestand is bekend. Men gaat er bijvoorbeeld van uit dat al het dochterelement (de onderste bel) is ontstaan door radioactief verval. Maar als er al wat zand in de onderste bel van de zandloper zat toen je ’m omdraaide, lijkt het alsof er meer tijd is verstreken dan in werkelijkheid. Met radiodatering is dat ook zo: als er al wat van het dochterelement in het gesteente zat, is de schijnbare ouderdom hoger dan de echte ouderdom.
  2. De vervalsnelheid is constant. Men gaat er van uit dat de taille van de zandloper niet breder of smaller wordt. Maar er zijn aanwijzingen dat de vervalsnelheid helemaal niet constant is en sterk kan worden verhoogd (Vardiman, 2000, 305-331).
  3. Het systeem is gesloten. Dit houdt in dat er geen zand bijkomt of verdwijnt uit de bovenste of onderste bel. Het is bekend dat water door gesteente kan sijpelen. Bepaalde ouderelementen kunnen daarmee worden weggespoeld, terwijl het dochterelement achterblijft. Zo is de schijnbare ouderdom van het gesteente veel te hoog.

Meettijd radiodatering

Even terug naar de kaars. Stel dat je geen doos hebt met informatie over lengte en brandduur, dan kun je niet weten hoe lang de kaars al brandt. Door de kaars een poosje te observeren kun je wat zeggen over de snelheid waarmee deze opbrandt, maar je weet nog steeds niet hoe lang de kaars oorspronkelijk was. Misschien was hij wel een meter, of nog hoger. Met radiodatering is het net zo. Men meet een relatief korte tijd (enkele tientallen jaren) de vervalsnelheid en doet op basis daarvan uitspraken over het verre verleden (honderdduizenden tot miljarden jaren). Omdat er toen geen wetenschappers bij waren om vast te stellen wanneer stenen zich vormden, móét je wel vertrouwen dat je dateringsmethoden en je aannames kloppen. Stenen hebben immers geen ‘doos’ waarop staat hoe oud ze zijn. Toch?

Heet onder de voeten

In de recente geschiedenis zijn er tal van vulkaanuitbarstingen geweest waarbij nieuw gesteente is afgezet. En dat is mooi, want daarmee kun je je radiodateringsmethoden finetunen. En wat blijkt? Gesteente van een recente ouderdom zou volgens de dateringsmethode honderdduizenden tot miljoenen jaren oud zijn (zie tabel 1).

LocatieVormingsjaarRadiodaterings-ouderdom
Etna, Sicilië122 v.Chr.250.000 jaar
Sunset Crater, Arizona1064-1065250.000 jaar
Hualalai, Hawaii1800-18011,6-22,8 miljoen jaar
Stromboli, Italië19632,4 miljoen jaar
Mount St. Helens, Washington1980-1986340.000-2.8 miljoen jaar

Tabel 1: Gesteente van bekende ouderdom gedateerd (Van Heugten, 2018). De radiodaterings-‘klok’ begint pas te lopen op het moment dat de lava stolt.

Als je deze methoden niet kunt gebruiken voor gesteente met een bekende ouderdom, waarom zou je ze dan wel kunnen vertrouwen als het gaat om gesteenten van ónbekende ouderdom?

Hieruit kun je afleiden dat de aannames van radiodatering niet kloppen en dat deze methoden geen betrouwbare jaartallen opleveren. Hoe kom je dan wél aan een juiste ouderdom van de aarde? Daarvoor moet je te rade bij de Schepper van de aarde, Die de schrijvers van de Bijbel heeft geïnspireerd om daar het één en ander over op te schrijven (zie dit artikel).

Citaten
Van Heugten, G.J., Hoe zit het met de ouderdom van de aarde?, Uitgeverij Gideon, 2018, 70.
Vardiman, L. et al., Radioisotopes and the Age of the Earth, Institute for Creation Research, El Cajon, California en Creation Research Society, Missouri, 2000.

Bijbelvast
Bijbelvast Magazine september 2023Dit artikel ‘Radiodatering: Weten is weten?!’ is eerder verschenen in nr. 10 van ons magazine Bijbelvast (zie hier de PDF). Wil je hier meer over weten of je aanmelden voor een gratis abonnement? Bezoek www.logos.nl/bijbelvast.

Abonneer je op onze maandelijkse nieuwsbrief!