We zijn op excursie geweest met Logos Instituut naar de Ardennen.1 ‘s Ochtends stapten we vroeg op de trein richting Arnhem, waar wij Jan van Meerten en onze gids Hans Hoogerduijn ontmoetten. Vanuit Arnhem reden we per auto door naar België om de Ardennen te bezoeken. Jan reed naar verschillende geologische locaties, waar onze gids Hans een verhaal achter verschillende gesteente vertelde en uitlegde.

Ardennen

Conglomeraat

Bij onze eerste locatie zagen we conglomeraat (een sedimentair gesteente) in de aardlagen. Dit gesteente is ontstaan door erosie van een gebergte gevormd tijdens de Hercynische orogenese. Opvallend was de rode kleur van het gesteente. Hans vertelde dat de rode laag is afgezet tijdens het Perm. Onder deze laag zijn mariene fossielen gevonden, boven deze laag terrestrische fossielen. De aardlagen onder deze rode afzetting zijn onder water gevormd, wat betekent dat de zeespiegel vroeger veel hoger heeft gelegen. Doordat winden over de aarde waaiden, kwam het grootste gedeelte van het Europese continent deze droog te liggen. Hierdoor oxideerde de aarde wat in een rode kleur resulteerde. Dit verschijnsel wordt over de hele aarde gevonden (kenmerkend voor Perm).

Plooi

Plooi in de buurt van Stoumont

We zijn wat meer naar het zuiden van de Ardennen gereden. Daar kwamen we bij een locatie waar het gesteente opgestuwd was. Opvallend waren de plooien in het aardlagen. De aardlagen staan hier verticaal, wat betekent dat het gesteente gekanteld is. Dit kan alleen met zeer grote kracht gevormd worden. Dat is gebeurd tijdens de Caledonische plooiing. We zien hiernaast op de foto dikke banken afgewisseld door wat dunnere lagen. Je kan dit op verschillende manieren verklaren. Door een langzame afzetting van de dunne lagen klei kom je uit op een oude aarde. Echter door dit te verklaren met een catastrofistische gebeurtenis (bijvoorbeeld een turbidiet), kun je het model van een jonge aarde plaatsen.

Mudmounds

Na twee uur rijden kwamen we aan bij de mudmounds van Frasnes. Dit zijn kalkafzettingen omringd met klei uit het Devoon. De afzettingen in deze heuvels worden nu gevonden op de bodem van de oceaan. De fossielen in deze mudmounds komen ook uit de zee, zoals koralen en zeelelies. Deze vermeende rifstructuren zijn lastig te verklaren door langzame afzetting, omdat deze afzettingen niet overeenkomen met de afzettingen rondom de riffen die wij vandaag nog kennen. Deze heuvels moeten met een zeer grote kracht zijn verplaatst. Dit kan verklaard worden door een catastrofistische gebeurtenis, zoals de zondvloed. Het ‘tijdperk’ waar deze mudmounds in voorkomen, wordt over het algemeen op 350-400 miljoen oud jaar gedateerd. Echter met 1 mm erosie per jaar zou er boven de mudmounds aardlagen van kilometers hoog gelegen moeten hebben (miljoenen jaren). Hier zijn geen duidelijke aanwijzingen voor en klinkt absurd. Na het bezoek aan de mudmounds, zijn we via de Citadel van Namen naar huis gegaan

Limburg

De volgende dag vertrokken wij vroeg in de ochtend naar Limburg. Op deze dinsdag stond het Geuldal, de ENCI-groeve en het natuurhistorisch museum op het programma.

Geuldal

Rijdend naar het Geuldal hebben we een korte stop gemaakt bij een geologisch monument. Hier was te zien hoe na het ‘Krijttijdperk’ de kalksteen (mergel) is opgelost en vuursteeneluvium overbleef. Vuursteen is na diamant het sterkste materiaal. Het werd vroeger veel gebruikt voor wapens en gereedschap.

Het Geuldal is een breed dal met een klein riviertje. De vorming van dit dal is veroorzaakt door erosie. Met zo’n klein stroompje kan je onmogelijk een breed dal laten ontstaan. Dit dal is een aanwijzing dat vroeger niet alles hetzelfde gegaan is zoals wij het vandaag tegenkomen. Er moet een veel grotere rivier door dit dal hebben gestroomd dan tegenwoordig. Dit lijkt ook het geval te zijn als we kijken naar de vroegere meanderbochten in het landschap die de verdwenen rivier heeft achtergelaten. Hieruit kunnen we afleiden dat het debiet veel hoger geweest moet zijn.

ENCI-groeve

De ENCI-groeve wordt over het algemeen gezien als het geologische hoogtepunt van Nederland. We hebben hier de wereldberoemde krijtafzettingen bezichtigd. De triljarden minuscule coccolithoforen (algen met een kalkskeletje) vormen een belangrijk industrieel product. Het wordt gebruikt voor o.a. cement en producten als tandpasta. Op de foto hierboven zie je duidelijk de gelaagdheid in het Krijt. Opvallend is de afwisseling tussen het kalk en het zwarte vuursteen. Hans vertelde dat het kalk snel gevormd moet zijn, omdat je veel grote fossielen (zoals mosasauriërs en schildpadden) in deze krijtafzettingen vindt. Ook zijn er graafgangen gevonden waar dieren gevlucht zijn om verstikking te voorkomen (escape burrows), wat getuigd van een snelle sedimentatie.

Uiteindelijk zijn we naar het natuurhistorisch museum in Maastricht geweest, waar Hans ons veel vertelde over de gevonden fossielen in de verschillende aardlagen. Daar zagen we grote fossielen die in het Krijt gevonden zijn. Zoals eerder gezegd getuigt dit van een snelle afzetting tijdens het Krijt. Deze fossielen waren niet gevormd als dit langzaam gebeurd zou zijn, omdat de dieren anders al lang verteerd zouden zijn.

Conclusie

Deze excursie was buitengewoon interessant en leerzaam. Wij hebben veel geleerd en gezien over de geologie van de Ardennen en Zuid-Limburg. Ook hebben we gezien dat niet alles de verklaring nodig heeft die de naturalistische wetenschap ons voorhoudt. Het is een kwestie van door welke bril je kijkt naar deze gesteenten. Een andere bril (dan de naturalistische) kan leiden tot een ander ontstaansverhaal. Wij bedanken het Logos Instituut voor de uitzonderlijke interessante excursie!

Voetnoten

  1. We hebben een week stage gelopen bij Logos Instituut in het kader van loopbaanoriëntatie.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by en

We zijn op excursie geweest met Logos Instituut naar de Ardennen. ‘s Ochtends stapten we vroeg op de trein richting Arnhem, waar wij Jan van Meerten en onze gids Hans Hoogerduijn ontmoetten. Vanuit Arnhem reden we per auto door naar België om de Ardennen te bezoeken. Jan reed naar verschillende geologische locaties,

...
Read more