In december 2015 hebben we in het nieuws het grote bericht kunnen horen dat er een zegel van Hizkia is gevonden. Helaas moet we op dit bericht meteen al wat afdingen, want er is geen zegel gevonden maar een afdruk van een zegel, in vaktermen een “bulla” genoemd. Dit maakt natuurlijk het bericht niet meteen waardeloos. Het is altijd interessant om over een voorwerp te spreken dat gevonden is tijdens een wetenschappelijk gecontroleerde opgraving. Het object is gevonden door Efrat Greenwald bij opgravingen in het Ophel-deel van Jeruzalem. Deze opgravingen staan onder toezicht van Hebrew University of Jerusalem’s Institute of Archaeology, en worden geleid door dr. Eilat Mazar. We mogen er daarom zeker van zijn dat het geen vervalsing is (zie ook: Ritmeyer). Wat nog opgemerkt moet worden is dat deze zegelafdruk reeds in 2009 is gevonden.

Hizkia_Mazar_Tadmor_2.aantekeningen_bij_de_Bijbel

Beschrijving van de zegelafdruk

De afdruk is 9,7 bij 8,6 mm en gedrukt in een 3 mm dikke zachte klei. Langs de randen is het framewerk te zien van de ring waarin de zegel was gezet. Volgens het persbericht staat op de afdruk de oud-Hebreeuwse tekst:

לחזקיהו [בן] אחז מלך יהדה
“Van Hizkia [zoon van] Achaz koning van Judah”

Het woord “zoon van” tussen de blokhaken wijst niet op een beschadigd gedeelte, maar op het feit dat dit, tegen de verwachting in, niet op de afdruk staat. Dit is niet vreemd want inkortingen komen vaker voor op zegels, omdat de ruimte erop maar beperkt is (zie: George Athas, A Seal of King Hezekiah).

Laten we de tekst ontleden, dit is lastig omdat een aantal letters niet goed zichtbaar zijn. Het eerste woord (rechtsbovenaan de foto) is de naam “Hizkia”, met in het midden een beschadiging waar de kaf (ק) had moeten staan. Daarna zien we een gedeeltelijke aleph (א) en een klein gedeelte van de cheth (ח), rechtsonder is de letter zain (ז), zodat de naam “Achaz” verdeeld is over twee regels (een aanwijzing dat de beperkte ruimte zo optimaal als mogelijk werd gebruikt). Het derde woord midden onderin is compleet en levert geen problemen op “melech” “koning”. Tot slot is van het laatste woord “jehudah” de dalet (ד) slechts gedeeltelijk zichtbaar, terwijl de he (ה) aan het einde mist vanwege een beschadiging. Echter op basis van andere soortgelijke bullae weten we dat deze normaal aanwezig zou zijn geweest en dat het zeker is deze letter die hier oorspronkelijk ook heeft gestaan.

Na deze ontcijfering weten we dat er “Van Hiz[k]ia A[ch]az koning van Juda[h]” heeft gestaan. Belangrijk is dat het om een koninklijk zegelafdruk gaat, omdat er “melech jehudah” (koning van Judah) staat. Kijken we naar de achterkant dan vertoont deze afdrukken van twee koorden waarmee de bulla werd vastgehouden aan het document. Helaas is het document zelf niet bewaard gebleven en men vermoedt dat het om een stuk papyrus gaat, welke de tand des tijds niet heeft doorstaan.

Hezekiah.wikipedia

“Van Hizkia [zoon van] Achaz koning van Judah”

Bestuderen we de afdruk verder dan zien we het teken anch (de T met het ovaal erboven, rechts), dat in de Egyptische cultuur stond voor “sleutel tot het leven”. Dit teken geeft aan dat de drager onder bescherming van God stond. Dit teken wordt vaker gevonden op bullae uit diezelfde periode in het gehele Midden-Oosten gevonden. We treffen ze ook aan op Israëlitische bullae uit de 8ste eeuw v.C. het is dus zeker niet uniek. De constatering van de onderzoekers dat het zegel om die reden pas aan het einde van Hizkia’s leven en pas na zijn ziekte zou zijn gemaakt is goed mogelijk. De anch is echter geen definitief bewijs daarvoor, daar het ook op bullae van andere koningen is gevonden. Het is om die reden eerder een teken van koninklijke macht.

Tot slot zien we nog de gevleugelde mestkever. Dit staat symbool voor een zon met vleugels en/of de vleugels van God. Het motief wijst op bescherming en is een bekend en wijdverspreid motief uit het toenmalige Midden-Oosten. Soms duidt het op bescherming door de zon, maar in Hizkia’s geval wijst het op Gods bescherming. In de Bijbel komen we dit tegen in teksten als Ex. 19:4; Deut. 32:11; Ruth 2:12 en Ps. 91:4.

Soortgelijke vondsten

De pers berichtte dat het om een unieke vondst gaat. Dit is echter onjuist daar er meerdere bullae zijn gevonden met exact dezelfde tekst. Andere bullae hebben de tekst “Van Hezkiah, zoon van Achaz”. (Robert Deutsch, Biblical Period Hebrew Bullae. The Josef Chaim Kaufman Collection, [2003], p. 13-21) Deze bullae zijn niet het enige wat we van Hizkia hebben gevonden. In 2009 werd er melding gemaakt van een vondst van een Lapidar-inscriptie (een in steen gemetselde inscriptie) in Jeruzalem met de naam Hizkia (Peter van der Veen, “König Hiskia in einer neuen Inschrift aus Jerusalem?”, Studium Integrale Journal 16 (2009), pp. 51-521) Daarnaast is er ook de Senherib Prisma, ook wel Taylor Prisma genoemd, waarop de belegering van Jeruzalem wordt vermeld vanuit Assyrisch oogpunt. Dit prisma bevat ook de naam van koning Hizkia. (British Museum, zie hier voor de complete tekst in Engels).

De pers heeft er een hele heisa van gemaakt. Het meest interessante aan deze vondst is dat deze in situ, op de plek waar het ooit is terechtgekomen, is gevonden. Dit kan een aanduiding zijn dat Hizkia mogelijk op die plaats aanwezig is geweest, in ieder geval is een van zijn brieven met zijn zegelafdruk hier terechtgekomen.

Voetnoten

  1. Dit artikel is vanuit het Duits vertaald en is geplaatst op onze website en is hier te lezen.

LEUK ARTIKEL?
Bent u blij met dit artikel? Het onderhoud en de ontwikkeling van deze website vragen financiële offers. Zou u ons willen steunen met een maandelijkse bijdrage? Dat kan door ons donatieformulier in te vullen of een bijdrage over te schrijven naar NL53 INGB000 7655373 t.n.v. Logos Instituut. Logos Instituut is een ANBI-stichting en dat wil zeggen dat uw gift fiscaal aftrekbaar is.

Written by

J.P. van de Giessen studeerde archeo-astronomie. Hij is eigenaar van een IT-bedrijf en beheert een van de grootste Nederlandstalige blogs over de Bijbel: www.bijbelaantekeningen.nl. Hij trad als adviseur op voor diverse organisaties zoals Centrum voor Bijbelonderzoek, Livius.com en Neot Kedumim.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 tekens over